Zinpodium: boekfragment Roemi, licht op licht

Op zondag 18 september 2016 geeft Sipko A. den Boer, schrijver van de inleiding bij het boek Roemi, Licht op licht, een lezing in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Hij pleit voor herwaardering van de mythe. Verbeelding en rede zijn beide vormen van kennis en moeten tot een eenheid omgesmeed worden. Een boekfragment.

Een nieuw paradima, (fragment uit Roemi, Licht op licht)

Aangezien religie in veel voorkomende gevallen de ene bevolkingsgroep bindt, maar de andere groep buitensluit, stellen lezers van Roemi’s gedichten vaak de volgende voor de hand liggende vraag: is het mogelijk om alleen de kern of essentie van religie te beoefenen? Met de verregaande secularisering van de samenleving is ook korte metten gemaakt met mythen die de metafysische dimensie tot uiting brengen.

Het mythische heeft in onze maatschappij een negatieve betekenis gekregen en wordt door negatieve ervaringen uit heden en verleden, zoals nationalisme of religieus fundamentalisme, geassocieerd met het onware, het onwerkelijke, het valse, het leugenachtige. Het mythische denken van natuurvolkeren, waarbij de heilige rivier, de heilige berg, het heilige meer en het heilige woud een belangrijke rol speelden, heeft dan ook afgedaan, want die manier om de hedendaagse werkelijkheid te begrijpen is achterhaald.

We zien dat beeldvorming leidt tot regelrechte vooroordelen.

Toch zien we dat de mens bij elke paradigmaverschuiving een nieuwe ‘mythe’ in het leven roept, die dan weer achterhaald wordt door de complexiteit van de wereld van vandaag. We zien daarom ook dat beeldvorming, waarbij eigenschappen en kwaliteiten aan personen en groepen worden toegekend – iets dat we vandaag maar al te vaak zien in de media – leidt tot regelrechte vooroordelen. Politieke leiders in Nederland hebben hun mond vol over de islam zonder dat ze daar echt kaas van hebben gegeten.

Is de manier waarop we de islam in het westen begrijpen wetenschappelijk te noemen of kunnen we het beter hebben over hoe we ons in het westen de islam voorstellen?

Traditionele wijsheid kan onze ervaring verrijken en een leidraad zijn voor ons werk in de wereld.

Het moderne wereldbeeld wordt gekenmerkt door een veelheid aan opvattingen over de werkelijkheid. Het meest in het oog lopende kenmerk van het postmodernisme is het in twijfel trekken van lang gekoesterde begrippen als waarheid en authenticiteit. De oude manier van kijken en de oude antwoorden voldoen kennelijk niet meer en de beschrijvingen van begrippen als waarheid en authenticiteit zijn door de manier waarop ze gebruikt bezoedeld en in diskrediet geraakt. Toch meen ik dat traditionele wijsheid onze ervaring kan verrijken en een leidraad kan zijn voor ons werk in de wereld.

We tasten vaak in het duister als we ons een beeld van iets willen vormen en moeten steeds nieuwe standpunten innemen om uiteindelijk tot de conclusie te komen dat onze kennis onvolledig is. Carl Gustav Jung, de grote Zwitserse pionier van de dieptepsychologie, riep in de vorige eeuw al op om te komen tot een nieuwe ‘mythe’, een nieuw paradigma, een nieuwe spiritualiteit, die niet alleen de werkelijkheid bevat van de wereld waarin we leven, maar die ook eer betoont aan de wijsheid van het verleden. We hebben als mens dus kennelijk behoefte aan een ‘mythe’ waardoor we ons verbonden kunnen voelen met het geheel.

Roemi wordt in het Westen in ijltempo een spreekbuis voor de philosophia perennis, de eeuwige wijsheid, die altijd precies op het juiste moment komt omdat zij tijdloos is. Roemi is de brenger van een boodschap die uitermate relevant is en voor de moderne mens precies op tijd komt, omdat ze gaat over de ware mens die in elk van ons leeft, de mens die altijd dezelfde was en dat ook altijd zijn zal, maar die schuilgaat onder de sluier van onwetendheid en onachtzaamheid die de moderne beschaving over hem heen heeft geworpen, de mens die in verdrukking is gekomen door een maatschappij die zich totaal laat beheersen door het verstand en door hebzucht, hoewel ze zich erop voorstaat dat ze zich laat leiden door verlichte ideeën.

Een belangrijk aspect in Roemi’s leer dat ons in onze verdeelde maatschappij weer met elkaar kan verbinden is dat ieder mens heilig is. Wellicht behoort zo’n stelling voor een aantal mensen tot de wereld van de verbeelding, maar misschien hebben we zo’n mythe wel nodig om op een respectvolle manier met elkaar om te gaan. Bij Roemi komen zowel de verbeelding als de rede aan het woord. Beide vormen van kennis moeten weer tot een eenheid omgesmeed worden.

De lezing, georganiseerd door De Vrije Gemeente, op 18 september 2016 begint om 11.00 uur. Deelnemen? Bekijk het evenement voor meer informatie.

Zinweb Redactie
De redactie van Zinweb bestaat uit een team van bevlogen jonge journalisten. De redactie publiceert eigen artikelen of plaatst gastartikelen van experts. Raadpleeg de contactpagina voor een overzicht.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *