Zingeving in film: Gattaca

De laatste tijd staan proeven die de toestand van ongeboren kinderen in kaart brengen centraal. Dat doet denken aan de oude jaren negentig science-fiction film Gattaca.

De ruimte in

De hoofdrolspeler in de film heeft maar een wens: ruimtevaarder worden. Helaas is dat hem op basis van zijn genetische profiel niet gegund. Zijn hart heeft meer dan negentig procent kans het te begeven op zijn dertigste. Geen astronautenmateriaal dus. Hij geeft het echter niet op. Hij gaat zelfs zo ver dat hij bereid is andermans genetische uiterlijk er voor te gebruiken. Een vroege vorm van identity theft.

Niet opgeven

De film laat zo het eerste thema zien: een doel nastreven dat niet haalbaar lijkt. Het is iets dat vaak terug komt in de film en niet alleen de hoofdrolspeler drijft. Ook andere figureren overstijgen zichzelf. Het meest visueel wordt het wanneer een man wiens benen niet meer werken zichzelf de trap op weet te hijsen. Tegelijkertijd geeft dat wel de overdreven dramatische toon van de film een beetje weer.

Voor een dubbeltje geboren

De film gaat eigenlijk meer over of je lot al vast kan liggen bij geboorte. De hoofdrolspeler is een “godchild”, een kind dat door twee ouders is verwekt zonder genetische technologie. Iets dat in de context van de film ongebruikelijk is. Mooi ook dat de film zich in de toekomst afspeelt maar wel gekozen heeft voor een fifties look. Dat staat ook symbool voor een verlangen naar orde.

Maar de onmogelijkheid en beperking van zo’n orde worden ook steeds benadrukt. Genetische constellatie wijst slechts op kans die door velen als absoluut bepalend gezien worden. De man wiens identiteit de hoofdrolspeler overneemt is ook een “perfecte” man, die door een auto-ongeluk in een rolstoel zit. De film zegt hiermee dan ook: zo goed is het allemaal niet te voorspellen. Zo veel zekerheden in het leven zijn er niet.

Blind voor wie men is

Opvallend is ook dat gedurende de hele film eigenlijk niemand de hoofdrolspeler ziet. Op een gegeven moment hangen er posters van zijn gezicht omdat hij gezocht wordt voor een misdaad (ja, een beetje suspens hoort toch ook in een Hollywood film). Hij is bang gepakt te worden, maar iemand wijst hem er op: ze zien je niet meer. Ze kijken alleen nog maar naar de cijfertjes op je genetische profiel.

Tekenen des tijds

De film is alweer bijna twintig jaar oud, maar misschien nog immer relevant. Juist nu staan cijfers (ook rapportcijfers) meer centraal dan persoonlijkheden. Geboortes en genetische keuzes worden steeds beter manipuleerbaar. Een cultuur waarin de “godchildren” de uitzondering worden en baby’s uit een “fabriek” komen wordt steeds beter voorspelbaar, compleet met morele omwentelingen. Het is wel angstaanjagend te bedenken wat dat voor hoop, ambitie, toeval en moed kan betekenen.

Lees meer over de film Gattaca op IMDb.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *