Zingen over de moderne mythe

Harmen Brethouwer – Heel soms kom ik ze tegen: songs met Grote Verhalen. Niet over politiek of mensenrechten, al zijn dat ook geen lullige onderwerpen, maar liedjes over het verleden en heden van de wereld. Drie daarvan staan hier, inclusief songtekst.

Als je over zoiets groots en onbevattelijks als het bestaan nadenkt, is een gevoel van reverence – een combinatie van verwondering, respect en eerbied – nooit ver weg. Zoals Björk zingt: heaven’s bodies / whirl around me / make me wonder. Die eerbiedige verwondering is wat mensen van alle tijden en culturen bindt. Sommigen zeggen dat het de oorsprong en basis van spiritualiteit en religie is, en de voornaamste drijfveer van wetenschappers. Toch moet je tegenwoordig goed zoeken naar gemeenschappelijk beleefde reverence.

Volgens Paul Woodruff, die een boek over reverence schreef, is dat niet vreemd. Er is sprake van een teloorgang van die gezamenlijk beleefde levenshouding in onze tijd, zegt hij. Er is in onze geïndividualiseerde samenleving geen ruimte voor. Woodruff denkt dat dat leidt tot minachting voor regels en rituelen en vernietiging van onze natuurlijke omgeving. Ik vrees dat hij gelijk heeft.

Het is best ambitieus van een artiest zoals High Places om kosmische evolutie in A-B-A-B-vorm te gieten. Maar waarom ook niet? Naast dat het een welkom alternatief voor alle liefdesliedjes, was het vroeger gebruikelijk om te zingen over waarom de dingen zijn zoals ze zijn en wat de plaats van alles en iedereen is. Gezongen mythes over oude goden en de latere christelijk geïnspireerde liederen behoorden tot het vaste repertoire van muzikanten in het oude West-Europa. Zij plaatsten de dingen in perspectief voor hun toehoorders. Noem het educatief, spiritueel entertainment in de afwezigheid van een schoolsysteem en wetenschappelijke methode.

Wie zijn de barden van nu? Ik denk National Geographic, Discovery Channel en de BBC. Met hun populaire, wetenschappelijk georiënteerde programma’s bezingen ze de machtigheid van de natuur en wijzen ze ons op de onderlinge afhankelijkheid van alle levensvormen. Verder spreken ze impliciet de hoop uit dat wetenschap en techniek tools zijn om de wereld te begrijpen en waar nodig te helen. Niets is onmogelijk. De wereld is dan wel ontzagwekkend, maar valt te doorgronden, is maakbaar. Dat alles bij elkaar kun je prima een mythe noemen, een traditioneel verhaal dat de wereld verklaart en onze rol erin aangeeft.

Niet alles wat de genoemde zenders maken is even verheffend. Een programma als Bebaarde Beren Bouwen Brute Brommers (of iets in die trant) draait puur om kijkcijfers. Maar de fantastische natuurdocumentaires van bijvoorbeeld BBC Earth lijken eerder propaganda voor de moderne mythe dan entertainment. Ze maken ons nederig en doen inzien dat innovatie, duurzaamheid en compassie van levensbelang zijn. Zoals de makers het zelf verwoorden:

We share so many aspects of our lives with other animals and ultimately we share one future, one planet. That is the story that unites us all (…). Immersing you more deeply than ever before in fantastical natural experiences, [our film] aims to ignite in audiences a deep, almost spiritual love of the natural world.

Bijna religieuze taal. De mensen van BBC Earth vonden een vorm om hun devotie voor de moderne mythe mee te uiten. Deze artiesten wisten ook raad met hun reverence voor al-dat-is. Of hun vorm ook luisterbaar is, mag je zelf bepalen. De genoemde documentaires en songs zijn geen onderdeel van een breed beleefde, sociale bezigheid zoals vroeger, maar het is beter dan niets!

Bron: Blijfgraven.nl
Foto: willy08/deviantart

Harmen Brethouwer
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *