Zien of vergeten

Onder de titel Fragile is in de Domkerk te Utrecht een expositie te zien van de Bulgaarse kunstenaar Borislav Varadinov. Een serie werken over de momenten in ons leven die we vergeten zodra ze verstreken zijn, momenten die voor Varadinov betekenis hebben als communicatie met God. 

Bij binnenkomst in de Domkerk valt me op dat ik niet de enige ‘toerist’ ben die, in stilte en met het hoofd in de nek, de grootsheid van de kerk op zich in laat werken. Ik aanschouw hoe de meeste bezoekers een rondje maken, links en rechts een blik werpen op een schilderij, beeld of tombe en weer vertrekken. Een enkeling zit verzonken in gedachten op een bankje. Ik vraag mij af met welke herinnering zij naar huis gaan. 

Confettimomenten
Volgens Varadinov is ons leven een opeenvolging van momenten die we doorgaans indelen naar ‘belangrijke’ en ‘onbelangrijke’ momenten. In de serie Fragile focust hij op de laatste: momenten die vaak in ons leven voorkomen en die we ons doorgaans niet herinneren zodra ze voorbij zijn. Hij legt deze momenten vast in ‘confettistijl’. Confetti staat voor hem symbool voor kortstondige momenten van vreugde. Eenmaal opgeworpen en neergedaald is het confettimoment voorbij. In zijn werken laat Varadinov confettisnippers verschillende patronen aannemen die verwijzen naar zijn gedachten over communicatie met God. 

Varadinovs werken deden mij geenszins het moment vergeten. Juist die confettistijl en de interessante bijschriften maakten dat ik stilstond bij ieder werk en nadacht: Hoe vaak laat ik mij niet meesleuren door de waan van de dag? Hoe vaak vergeet ik waar ik ‘nu’ ben omdat ik in gedachten ben bij straks, morgen of zelfs gisteren? Wat zit er in die aaneenschakeling van momenten waar ik normaal gesproken geen aandacht voor heb?   

Gang der Engelen
Het eerste werk dat je ziet bij binnenkomst heet ‘Voorbij de vorm’. Een groot kruis gemaakt van vijf donker gekleurde panelen met grote lichtgekleurde confetti erop. Voor Varadinov symboliseert het kruis feestvreugde. Niet bepaald mijn eerste associatie met het kruis. In het werk ‘Ubrus’ schemert door de confetti een gezicht. Het gezicht van Jezus, lees ik op het bijschrift. Bij dit werk blijf ik staan. In gedachten laat ik twee voorgaande schilderijen, ‘Phoenix’ en ‘De Duif’, de revue passeren. Ik kijk nog eens naar het werk en ik stel me voor dat de confetti valt, dat ik knipper met mijn ogen en het gezicht is verdwenen. Wat rest is een leeg doek. 

Het laatste werk in de serie (tenminste als je rechtsom door de kerk wandelt) is ‘Gang der Engelen’, dat bestaat uit drie panelen van een meter breed. Witte confettisnippers tekenen zich af tegen een achtergrond die doet denken aan een hemelsblauw-met-rode-wolkenlucht bij ochtendwake. Het bijschrift geeft woorden aan mijn verbeelding bij ‘Ubrus’: ‘Ik denk vaak aan de onzichtbare aanwezigheden die ons helpen in de moeilijke en mooie momenten in ons leven. Wezens die we niet zien als we ze niet willen zien. (…) Als we hen niet zien betekent het niet dat ze niet bestaan (…), enkel dat we ervoor kiezen om ze te negeren. Zoals we ook kunnen kiezen om liefde, broederschap of medelijden te negeren.’ 

Kiezen
Met onze ratio kunnen we met gemak voorbij gaan aan de dingen die we in onszelf niet willen zien. Evengoed kunnen we de mensen in onze omgeving vergeten omdat we te druk zijn met onszelf. Varadinov laat wat mij betreft zien dat je ieder moment de keuze hebt aandacht te geven aan dat wat echt belangrijk voor je is én dat wat er voor jou toe doet altijd en overal aanwezig is. Of dat nu God is, luisteren naar je hart of iets heel anders. Onbelangrijke momenten zijn niet betekenisloos. 

De expositie Fragile is nog tot 28 februari te zien in de Domkerk te Utrecht. Kijk voor de openingstijden op de website van Domkerk.

Foto: Michele Ahin/Wikimedia Commons

Angela Evenhuis
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *