Wijsheid uit het Oosten

‘We kunnen niet van anderen leren als we zelf al weten wat het beste is.’ Geïnspireerd door deze woorden van Anne Zernike en haar belangstelling voor het taoïsme en confucianisme, reis ik nieuwsgierig af naar China.  Tijdens een boottocht op de rivier de Yangtze in de stad Wuhan raak ik in gesprek met een jonge studente.

Ze vertelt me dat flexibiliteit voor haar de hoogste waarde in het leven is. Het betekent je afstemmen op de ander, tegenstellingen overbruggen en niet verharden. Pas als het aan je principes komt, oefen je tegenkracht uit. Meebewegen met de ander geldt niet alleen voor haar persoonlijke leven maar ook voor de economie. ‘We moeten ons tempo aanpassen’, zegt ze bezorgd, ‘omdat de mensen onderaan de ladder niet meer mee kunnen komen.’ Ook de Chinese één-kindpolitiek ziet ze als een noodzakelijke aanpassing. ‘We zijn al met zo velen, hoe moeten die allemaal gevoed worden.’ De leer van Confucius met zijn aandacht voor harmonie, plichtsbetrachting, wederkerigheid en de gemeenschap is voor haar nog altijd actueel.

Ondertussen is het donker geworden. Neonreclames op wolkenkrabbers lichten op, vrachtboten varen onverlicht in lange rijen richting Shanghai. De economie draait door, maar onze boot, vastgelopen in het wier, draait alleen nog maar rondjes. Zelfs in dit steeds moderner wordende land, hebben ze niet alles onder controle. De filosofie van het taoïsme bekijkt dat positief. De hoogste deugd heet wu wei. Doen, door niets te doen of niet handelen tegen de natuur der dingen in. Het lijkt op Gelassenheit en betekent op zijn beloop laten en afwachten. Sommige problemen lossen zich met geduld vanzelf op. Dat geldt op zakelijk gebied en in het menselijke verkeer. En ook voor onze boot, want na verloop van tijd zetten we weer koers richting haven.

Eenmaal terug in Nederland valt me op hoe individualistisch wij zijn ingesteld. Wie voelt zich nog onderdeel van een geheel? Het vertaalt zich in uitspraken als: ‘Ze doen maar…’ of: ‘Ik heb recht op….’. Ook het wachten zijn we grotendeels verleerd. Door het geloof in een maakbare samenleving worden we krampachtiger naarmate we meer controle verliezen.

Tegelijkertijd besef ik dat ook wij het een en ander kunnen doorgeven. Tegenwoordig zie ik erg veel Chinese studenten in Groningen. Ik hoop dat zij op hun beurt leren van onze vrijheid, creativiteit en individualiteit en verwacht dat persoonlijke verbindingen Oost en West dichter bij elkaar brengen. Ik geloof in wat Martin Buber zei: ‘Al het werkelijke leven is ontmoeting’.

Marion Bruggen
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *