Wetenschap leidt niet automatisch tot atheïsme

De stelling dat vooruitgang in de wetenschap automatisch leidt tot secularisatie is volgens wetenschapshistoricus Ab Flipse veel te massief. De geschiedenis laat volgens hem een veel complexer verband zien. Flipse reageert hiermee op de ‘secularisatiethese’ dat wetenschap het geloof in god onmogelijk maakt. Er is volgens hem ‘niet gekeken naar een oorzaak-gevolg relatie. Toch hebben veel mensen het idee dat in ieder geval de geschiedenis wel een dergelijk verband laat zien.’

Het doel van het onderzoek waarop Flipse reageert, was het in kaart brengen van de levensbeschouwing van hoogleraren in Nederland anno 2011 en de visie van hoogleraren op levensbeschouwing in relatie tot wetenschap. Vierenveertig procent van de Nederlandse hoogleraren noemde zich atheïst, zo bleek uit onderzoeksrapport ‘Levensbeschouwing & wetenschap, een inventarisatie onder Nederlandse hoogleraren’, waaruit ook bleek dat dit een veel hoger percentage is dan het aantal atheïsten onder de totale Nederlandse bevolking, dat is namelijk 14%.

Volgens Flipse is ‘het proces van secularisatie van Westerse landen te verschillend verlopen om in het algemeen te kunnen spreken over de invloed van ‘de wetenschap’ op ‘het geloof’. Bovendien is een land als de Verenigde Staten nog steeds buitengewoon religieus, terwijl het tegelijkertijd voorop loopt in wetenschap en technologie. En zo zijn er meer kanttekeningen te plaatsen bij de ‘secularisatiethese’.’

Prof. dr. J.C. Kennedy, hoogleraar Nederlandse Geschiedenis sinds de Middeleeuwen aan de Universiteit van Amsterdam reageerde erop met: ‘Wat mij vooral treft hoe overtuigd de collega’s zijn van hun eigen levensvisie. Ik heb niet het idee dat we het met elkaar veel over levensbeschouwing hebben, en dat is dan misschien een beetje vreemd gegeven hoe overtuigd we van eigen positie zijn. Maar misschien zijn we in onze zekerheid gewoon niet erg benieuwd naar de inzichten van een ander.’

Prof. dr. P.B. Cliteur, filosoof, jurist en schrijver van The Secular Outlook, vond het interpreteren van het onderzoek niet zo eenvoudig. ‘Moeten we het zo zien dat naarmate mensen geleerder worden zij toch gaan inzien dat God niet bestaat? Of hebben hoogleraren alleen maar minder schroom zich als “atheïst” te benoemen?’

Flipse vindt het belangrijk dat de discussie over geloof en wetenschap verder wordt gevoerd. Zoals hij in zijn artikel aangaf liggen misverstanden over de relatie tussen die twee ten grondslag aan veel andere debatten. ‘Religie en wetenschap vormen twee pijlers van onze cultuur, en het loont de moeite om de verhouding tussen de twee intensief te doordenken.’

Zie: Heeft de wetenschap het geloof ondermijnd?

Paul Delfgaauw
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *