Werkelijke geestesverschijningen?

Hans Feddema overdenkt het bestaan van roeping, bezieling, engelen en geestesverschijningen in het algemeen door zijn breed geslepen antropologische bril.

Elk mens een ‘call’?

Bij leven behoort vooral meen ik, dat je als mens een bestemming voelt , een soort levensweg, een verlangen, in termen van Joseph Campbell en Harm Knoop een ‘call’ of missie, die je mogelijk samen met je engel vaststelde, ook al is er de neiging die al gauw na de incarnatie te vergeten. Ik moet uitkijken, ik gebruikte het woord engel, dat lange tijd ‘uit’ was, maar ineens weer ‘terug van weggeweest’ lijkt te zijn, niet als iets met vleugeltjes, maar toch als wezens of krachten vanuit de geestelijke wereld – in de kwantumfysica de ‘impliciete orde’ (term van David Bohm) genoemd – energie-wezens met wie je als mens contact kunt hebben en van wie je ook steun kunt krijgen, als je hen er om vraagt. Bestseller schrijver Anselmus Grün onderscheidt er in z’n boekje ‘Ieder zijn engel’ 24 typen, inclusief de bij elk aanwezige beschermengel. We hadden hier onlangs hoogleraar Hans Gerding, sprekend over de reactie van Kant op Swedenborg z’n in contact kunnen treden met gestorven menselijke en ook andere geesten. Dat is in de Derde Wereld vrij normaal, zeker ook in Afrika en Sri Lanka, waar ik onderzoeksprojecten had en heb. Recent komt dat ook hier weer op.

Zelfs in de vorm van ‘trans-speaking’, waarbij iemand uit de geestelijke wereld via een medium spreekt. Zo maakte ik in Simonshaven mee, dat in een groep een daartoe in Londen opgeleide vrouw boodschappen doorkreeg van Carl Jung, heel authentiek met een mannen stem. Zelf maakte ik twee wetenschappelijke studies over het temmen van demonen. Maar tevens van geesten van gestorvenen, die de mensen bleven lastig vallen, bijvoorbeeld als dolende ziel – wie wel eens aan ‘glaasje draaien’ deed, kent dat begrip – dus de geest van een vaak ongetrouwd gebleven tante, die in een kinderrijk gezin vaak zeer dienstbaar was, maar dat overtrok en evolueerde naar een dwangneurotische regeltante en dit na haar dood niet los kon laten en dus een tijd bleef dolen/ ‘hangen’. In Sri Lanka heet zo iemand een ‘preta’, die een gezin qua energie enige tijd kan verlammen. In mijn korte film ‘Demonenuitdrijving in naam van Boeddha’, die ik mogelijk hier nog eens ga vertonen, komt een ‘preta’ voor.

Is alles bezield?

Heeft materie ook een ziel? In Afrika wel. Bij ons veel minder, hier zijn dingen zoals ze zijn primair, de eventuele ziel of kracht daarin is bij ons secundair. Ik zag vanmorgen voor tv David Reybrouck, die een boek schreef over Congo. Hij stelde terecht, dat onze rechtsspraak ‘vergeldend’ is, maar de Afrikaanse ‘herstellend’. Terug naar wat ik wilde zeggen, in Afrika, zeker in Ubuntu-filosofie, is het zo, dat dingen en de kracht er in, altijd bij elkaar wordt gebracht, een kracht of ziel die onderling sterk kan verschillen, ook al komt het allemaal uit het goddelijke of de werkelijkheid van God.

Dat is in Sri Lanka iets minder het geval, doordat de moderne religies net als bij ons, onderdeel van het publieke domein werden, in Sri Lanka vooral het boeddhisme, maar het opvallende is dat goden en geesten er tevens een grote rol spelen in het dagelijkse leven van de mens. Zozeer dat de boeddhistische clerus op het terrein van bijna alle tempels een ‘dewale’ toestaat: en klein tempeltje met godenbeelden. Goden en geesten, die net als in Afrika, waar alles draait om ‘levensvermeerdering’ of levensversterking, wat medemensen je kunnen geven, maar ook het bovennatuurlijke, kunnen eveneens in Sri Lanka grote invloed hebben, zeker ook bij het versterken van je levenskracht.

Geweldsenergie en geestesverschijningen

Soms echter ook in straffende zin, zoals het ‘vervloeken’ in naam van godin Kali of de god Devol met sanctie van Boeddha, waarover ik de studie ‘The Cursing Practice in Sri Lanka as a Religious Channel for Keeping Physical Violence in Control’ publiceerde. Dit gebeurt op een eilandje bij het kustdorp Seenigama. Ik was er onlangs weer even terug. Het vervloeken blijft, zeggen boeddhisten iets negatiefs als een vorm van ‘geweldsenergie’, dat schadelijk kan zijn voor het dorp. Daarom gebeurt het niet in het dorp zelf, maar met een stukje zee er tussen op een eiland, maar het goede lijkt, dat het in de naam van de goden en van Boeddha gebeurt. Met als gevolg, dat het geweld daarna stopt, dit in tegenstelling tot zwarte magie, wat vaak een ‘never ending cycle’ is.

Nu las ik niet zo lang terug van universiteits-docente filosofe Angela Roothaan het boek met de intrigerende titel ‘Geesten’, met als ondertitel: ‘Uitgebannen en teruggekeerd in de moderne wereld’. Zij stelt, waarbij ze ook Carl Jung’s visie over het terug willen v.d. ‘betovering’ en over geesten als symbolen in het onbewuste bespreekt, in navolging van filosofen als Derrida en William James, dat goden, geesten en gidsen werkelijk lijken te bestaan. Zij het onzichtbaar, ook al kunnen ze soms bijvoorbeeld na het sterven van een mens een al of niet schijnbare vleselijke vorm hebben of wel een ‘soort identiteit’, maar niet de ‘ver-antwoordelijkheid’ van tijdens het leven. Je herkent ze eerst niet of later aan enkele kenmerken, zoals de Jezusverschijning na zijn overlijden aan de discipelen. Hij komt binnen, terwijl de deur gesloten is, allemaal karakteristiek voor geestverschijningen.

Vage grens tussen magie en religie?

We zijn in ‘t Westen erg anti zwarte magie, maar met witte magie is niet zoveel mis. Er is een aantal jaren geleden een boekje uitgekomen bij Meinema over ‘De Magische Wereld van de Bijbel’, met ook een hoofdstuk van Arjan Knoop: ‘Jezus de magiër’, waaruit blijkt dat het verschil tussen religie en magie minder groot is dan wordt gedacht en ook dat de Grieks-Romeinse en tevens de Egyptisch-Joodse wereld van het begin van onze jaartelling echt niet begrepen kan worden zonder haar dominante magische context en zonder de talloze bezwerende en helende sjamanen, zoals de laatste decennia hier de alternatieve helende mediums weer aan het opkomen zijn. Dat dit niet iets is, waar we bang voor hoeven te zijn, wil ik tenslotte illustreren met een interview, dat ik had met een hoge boeddhistisch geestelijke in het mooie kustdorp Unaventuna, waar een grote ‘dewale’, dus een goden-tempel met veel sjamanen toeristen boeit naast een indrukwekkend Boeddhatempel-beeld.

Goden als dimensie van de Oerbron net als beschermengelen?

Ik vroeg hem uitlokkend, waarom de boeddhistische clerus zo’n ‘dewale’ naast de tempel tolereert. Zijn antwoord was: ‘Jullie westerlingen denken dat wij polytheïsten zijn. Het gaat mij als boeddhist om innerlijke transformatie, dus wat jullie Jezus tegen Nicodemus ‘wedergeboorte’ noemde, maar ik voel ook dat er een Oerbron van het leven is, die wel God wordt genoemd. Hindoes noemen dat Brahman en de goden zijn gewoon aparte dimensies van die Oerbron, dimensies die vaak grote kracht hebben. Als mensen daar voor hun werk, liefdes en conflictjes steun van krijgen of aan ontlenen, wie zijn wij om dat dan te verbieden? Nee, als ze zo in hun overlevensstrijd geholpen worden, zijn ze immers in een latere fase van hun leven meer ontvankelijk voor onze boodschap van innerlijke transformatie. Die goden en geesten kunnen jullie gewoon vergelijken met beschermengelen, die een ieder van jullie vanaf de incarnatie om zich heeft en aan wie jullie ook om steun kunnen vragen in het leven. Goden en jullie beschermengelen zijn onzichtbaar, maar ze kunnen daarom wel een kracht zijn.’

Dit artikel is een verkorte versie van de openingscolumn van het Filosofisch Café van 3 mei, door Hans Fedema. Dr. Hans Feddema is antropoloog, publicist + initiatiefnemer Filosofisch Cafe Leiden.

Afbeelding: Pixabay.

Hans Feddema
Hans Feddema is antropoloog en publicist en organisator van het Filosofisch Café Leiden. Hij studeerde geschiedenis en antropologie. Na zijn studies aan de Vrije Universiteit en aan de Universiteit van Amsterdam was hij jarenlang werkzaam als universitair docent, onderzoeker, journalist en politicus. In 1989 was hij een van de ruim tien oprichters van GroenLinks.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *