Fire by Joshua Earle

De wereld staat in brand

Wie de actualiteit volgt, kan het soms moeilijk vinden om optimistisch te blijven. Hoe moet je je verhouden tot ellende die in de verte langskomt en die je misschien op afstand wilt houden?

Binnen het Christendom is er een benadering (geweest) die ons voorhield dat het leven op aarde een ‘tranendal’ was, sowieso van korte duur en eigenlijk alleen maar een opstapje naar het hiernamaals. Feitelijk maak je je op deze manier emotioneel los van wat er om je heen gebeurt en richt je je op het ‘het hogere’.

Ook in het Hindoeïsme en Boeddhisme kun je deze gedachte aantreffen. Toen men indertijd aan Nisargadatta Maharaj vroeg wat hij vond van de verschrikkelijke oorlog tussen India en Pakistan, zei hij: “De wereld staat altijd in brand”. “De wereld” is eigenlijk een droom, een fantasie niet ten diepste echt, meende de Maharaj. Dus ook hij vond dat het om het ‘innerlijk’ ging, dat je je moest ‘onthechten’, losmaken.

Onthechting

Tegelijkertijd kun je op grond van de Bijbel, de Bhagavad Gita of de Dhammapada ook juist sociale rechtvaardigheid, vrede, het behoud van de schepping nastreven. Aan ons is de zorg voor de schepping toevertrouwd, er wordt gevraagd om gerechtigheid, vergeving, compassie. En in de Bijbel wordt in het bijzonder veel kritiek geleverd op mensen die anderen uitbuiten. Je kunt al deze geschriften dus ook politiek lezen: als een oproep tot handelen.

Maar hoe doe je dat dan? En vooral hoe verhouden zich de verinnerlijking en onthechting tot de politieke agenda: vrede, een gelijke(re) verdeling van bezit, schoon milieu, duurzaamheid, etc. Iemand die met zijn eigen leven liet zien hoe je hiertussen een optimale verhouding kunt vinden, was naar mijn idee Gandhi (1869 – 1948). Hij is bekend geworden doordat hij India op een geweldloze wijze bevrijdde van de Engelse overheersing. Voor Gandhi was de Bhagavad Gita zijn eerste inspiratiebron. Door deze tekst is hij zelf veranderd en daardoor kon hij ook zijn politieke daden stellen. “Ahimsa” of geweldloosheid was voor Gandhi een centraal principe.

Brand blussen

Maar wat niet iedereen weet: Gandhi meende dat Ahimsa alleen zin heeft als je het op al je levensgebieden toepast: dus in de politiek, maar ook in je liefdesrelatie, de opvoeding van je kinderen, wat je koopt en zelfs wat je eet. Alleen dan leid je een spiritueel leven. Niet alleen naar de kerk gaan en iets op de collecteschaal leggen. Of: niet alleen op je meditatiekussentje zitten. Of je sacred dansje doen. Het gaat erom een levensproject te maken van Ahimsa dat jou volkomen doordringt en dat betrekking heeft op alle aspecten van je bestaan. Gandhi publiceerde dan ook (vegetarische) recepten tussen zijn politieke teksten. Dat vind ik zeer inspirerend. En actueler dan ooit.

In Nederland hadden we Henri Nouwen (1932 – 1996), theoloog/mysticus en psycholoog. Ook hij heeft zich uitgesproken over de verhouding politiek – spiritualiteit. Volgens hem kon je alleen op een goede manier politiek bedrijven als je innerlijk ook in contact blijft “met de plek waar God in je woont”. Voor Nouwen betekent dit dat je niet laat meeslepen door vastgeroeste ideeën, voordelen, conditioneringen, oude pijn, automatische reacties, etc. Eigenlijk sluit dit perfect aan bij Gandhi: je moet je losmaken van je beperkende gewoontes en ideeën om de ander echt te kunnen zien. En dan kun je ook effectief handelen. Je kunt pas echt blussen, als je kunt onthechten.

Vincent Duindam
Vincent Duindam is psycholoog. Zijn onderzoek naar ‘zorgende vaders’ werd erg bekend. Op dit moment verbindt hij inzichten uit zowel de positieve psychologie als de grote spirituele tradities met de thema’s ouderschap, onderwijs en relaties.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *