Wat is waarheid?

Overgenomen uit Teken van Leven, het contactblad van de Mennonieten uit Enkhuizen & omstreken. Met dank aan H.J. van Lijnen Noomen

Het is een bekend verschijnsel, dat vele waarden en waarheden, die vroeger golden, hun kracht verloren hebben.  Ze gelden niet meer. Dat kan men als verlies ervaren,  maar men kan het ook als winstpunt zien.

In zijn boekje “De Kunst van de Roman” zegt de schrijver Milan Kundera (geboren 1 april 1929 te Brno (Tjechië) het erg duidelijk. Hij zegt: “Toen God zich langzamerhand terugtrok
uit het Universum en niet meer zo duidelijk werd ingeschakeld bij begrippen als goed en kwaad, wist men niet waar men aan toe was. De wereld was onherkenbaar geworden. De waarheid was ontluisterd en opgesplitst in talloze waarheden.”

Kundera zegt dit met het oog op de geschiedenis van de roman, waar hij in zijn laatste boek “Verraden Testamenten” nog eens op terugkomt. Met andere woorden: de wereld is anders geworden, alles is op een andere plaats terecht gekomen. Mij dunkt, dat is ook onze ervaring.

Wij kunnen het met Kundera eens zijn, dat er niet meer een absolute waarheid is, zo die er ooit geweest is. Dat geldt evenzeer op godsdienstig gebied. Ook daar is veel twijfel en onzekerheid. Maar persoonlijk vind ik dat een winstpunt. Je moet eerlijk zijn en de algemene onzekerheid in jezelf en buiten jezelf durven toe te geven.

WAT IS WAARHEID? Dat woord, dat Pilatus spreekt aan het einde van het gesprek met Jezus in het evangelie van Johannes, is een woord van deze wereld. Een woord waarbij je even wilt blijven stilstaan. Is de waarheid alleen datgene, wat werkelijk gebeurd is? Wat bewijsbaar en verifieerbaar is? Of is de waarheid ook nog wat anders. Als Pilatus in de lijdensweek van Jezus die vraag oproept, dan gaat het om bewijsbare dingen om de ‘waarheid spreken’ in een proces, maar waarheid is nog iets meer!

Waarheid is datgene, zou ik willen zeggen, wat ik als echt en authentiek heb ervaren en waarvan ik wil getuigen. Daarom is ook de betekenis van het woord waarheid, dat Johannes
Jezus in de mond legt iets anders dan Pilatus bedoelt. Daarom is er ook een misverstand. Één van de vele misverstanden, die de lijdenstijd kenmerken …!

Het Griekse woord voor waarheid is ‘alètheia’, dat wil zeggen: zonder bedekking, zonder deksel, open. De waarheid is open: hij moet worden ontdekt. Langzamerhand ontdek je de waarheid in je leven. Die waarheid is niet absoluut, maar afhankelijk van het kader, waarin je denkt en leeft. Daarom zegt Kundera ergens in dat boek: “de waarheid is een ontdekkingsreis naar wat het menselijk leven is, in de valstrik die de wereld geworden is ….”

Dat wordt mij duidelijk, als ik de sprookjes en mythen lees, die die waarheid in zich verborgen hebben. Dat wat het eeuwig menselijke en het eeuwig goddelijke met elkaar verbindt: een opening naar de toekomst.

Daarvan kan een mens getuigen als iets wat in de relativiteit, die onze wereld kenmerkt, steeds weer opnieuw veroverd moet worden. Confucius zegt: “Het is niet de waarheid, die een mens groot maakt, maar het is de mens, die de waarheid groot maakt.”
En daarover willen we graag nadenken,

aldus dominee D.A. WERNER (02.02.’23 – 08.07.’03)

Deze radio-overdenking sprak ds. Werner uit op 13 maart 1995 voor de AVRO-radio in de speciaal voor de N.V.O. beschikbaar getelde radiozendtijd. Ondergetekende is natuurlijk jarig op 13 maart en dat gaf onze zuster Marie de Wit de gelegenheid die toespraak in zijn brievenbus – samen met een heerlijke zak snoepjes – te deponeren.

H.J. van LIJNEN NOOMEN

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *