Wat is dat eigenlijk, "westerse filosofie"?

Wanneer we het hebben over ‘westerse filosofie’, waar denken we dan eigenlijk aan? Aan de oude griekse denkers die door de wandelgangen liepen, al filosoferend over rechtvaardigheid en rethoriek? Of noemen we een figuur als Descartes die alles betwijfelde, of Nietzsche die God dood verklaarde?

Filosofie is onderscheid maken
In het algemeen kun je zeggen dat filosofie een houding is, waarbij het er om gaat om met behulp van woorden een denkbeeld te begrijpen of helder te maken. Hoewel er tegenwoordig ook filosofische stromingen zijn die dat doen door middel van tekeningen (denk aan de object-geörienteerde filosofie die door designers en architecten in de arm is genomen). Maar zelfs als het visueel wordt gemaakt, gaat het alsnog om een duiding, een verduidelijking van een abstract iets. Misschien is de beste definitie van filosofie daarom wel het aanbrengen van onderscheid. Om iets duidelijk te maken, moet je zowel aangeven wat je wél en wat je niet bedoelt. 

Het continent en aan de andere kant van de grote plas
Een van de grote onderscheidingen die binnen de westerse filosofie bestaan is die tussen de continentale en de analytische filosofie. Hoewel een omstreden onderscheid, welke ook niet eenvoudig uitgelegd kan worden. Zelfs het onderbrengen van filosofen binnen een van de tradities stuit nog wel eens op problemen. Wittgenstein wordt nu eenmaal op hele verschillende manieren uitgelegd door continentale en analytische filosofen

Beide tradities zetten zich tegen de ander af, en beschuldigen elkaar van onduidelijkheid. Continentale filosofie zou veel te veel om de hete brij heen draaien zonder iets wezenlijks te zeggen: veel te poëtisch. En analytische filosofie zou op zijn beurt veel te weinig oog hebben voor datgene waar we geen woorden voor hebben, voor meer dan materie. (Dit (engelstalige) artikel geeft wel een aardig beeld van deze tweestijd.)

Filosofie een ‘vies’ woord?
Verschillende mensen willen zich dan ook niet verbinden met het woord ‘filosoof’. Hannah Arendt omschreef zich consequent als een denker. “I neither feel like a philosopher, not do I believe that I have been accepted in the circle of philosophers, as you so kindly suppose”, antwoordde ze tijdens een interview in 1964. Ze legt dit uit, zeggend dat wanneer je een standpunt inneemt dit al snel een politiek standpunt is. En alle filosofie is in wezen ook een politiek standpunt, het propageert een bepaald handelen en dus een bepaalde houding tegenover hoe de samenleving het beste kan functioneren. Vandaar dat Arendt zich geen filosoof wilde noemen, omdat ze naar politieke aangelegenheden wil kunnen kijken, zonder daarbij tegengehouden of beïnvloed te worden door filosofie.

Mystieke filosofie
Maar er bestaat ook nog een heel andere stroom binnen de filosofie: de mystieke filosofie. Dat zijn de denkers en de filosofen die zich op het snijvlak van godsdienstig denken en filosofie bevinden. In november zal er een cursus mystieke filosofie plaatsvinden. Over filosofen vanaf de oudheid tot de renaissance.

En dan eens niet de denkers waar je al snel aan denkt als je het over filosofie hebt, maar denkers die door historische omstandigheden soms net buiten de boot gevallen zijn.

Afbeelding: mr lynch via Compfight cc

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *