Waarom noemt de koning God?

Het feit dat de koning in zijn troonrede God noemt valt veel mensen op. Er zijn voor en tegenstanders, die het al dan niet wenselijk vinden dat God in de troonrede genoemd wordt. Betekent het echter wel wat mensen denken?

Tribaal of symbolisch

Er woedde een kleine discussie op The Post Online over dit onderwerp. Auteurs Dirkjan Tijs en Arnout Maat pleitten er voor dat het noemen van God uit de troonrede geschrapt zou worden. Het legde volgens deze auteurs te veel de nadruk op het christendom, en gaf daarmee de indruk dat Nederland een christelijke samenleving is. Dat deed volgens de auteurs geen recht aan de plurale samenleving, waar verschillende godsdiensten bestaan, die zich benadeeld zouden kunnen voelen door deze beperking. Bovendien stelden zij dat het de koning zou sieren helemaal geen religie te noemen in zijn toespraken en zich neutraal bóven de religieuze discussie te plaatsen, optredend als een verenigend symbool eerder dan de vertegenwoordiger van een bepaalde stam.

Daar kwam een reactie op, waar auteur Pim den Dekker stelt dat het noemen van God juist een symbolische daad is die de veelheid aan religies erkent. Den Dekker stelt juist dat het woord “God” niet als verwijzend naar de God van de Christenen moet worden gezien, maar “Jehovah, Allah, God of Jezus [kan] zijn”. Hij voegt hier bovendien aan toe: “Of misschien wel iets hogers, iets groters, iets belangrijkers dan miljoenennota’s of hoedjes. Dat kan ieder mens voor zichzelf invullen, dat staat hem immers vrij in onze samenleving en democratische rechtsstaat.”

Civil Religion

Het doet denken aan het idee van civil religion in de Verenigde Staten. Het is een vreemd soort publieke uiting van religie zonder eigenlijk al te veel inhoud. Hoewel de Verenigde Staten uiteraard zeer strikt zijn hun scheiding van kerk en staat kennen veel publieke rituelen een religieuze aanwezigheid. Die aanwezigheid benadrukt doorgaans het pluriforme karakter van religie in de VS, en benadrukt juist dat al die religies “er bij horen”. Het vreemde is dat het lijkt te benadrukken dat religie als zodanig “er mag zijn” terwijl er eigenlijk niet echt veel invulling gegeven wordt aan wat religie dan eigenlijk is. Het blijft wat hangen bij vage begrippen als betrokkenheid en waarden. “Iets hogers”, zoals den Dekker al stelt.

Dit idee van civil religion lijkt omgekeerd ook opgang te doen in Nederland: de rituelen rond de MH17 waren zeer religieus van aard en werden zelfs naar religieus model opgesteld (zie ook het artikel Troost door aanwezigheid). Publieke rituelen van rouw worden gebracht als seculier maar kennen toch een opvallende verwantschap met hun religieuze tegenhanger. Misschien alleen al om het feit dat het religieus ritueel het meest (of zelfs als enige) bekend is, waardoor we daar naar kijken als voorbeeld.

God niet noemen is politiek

Bekeken vanuit de invalshoek van civil religion zou men zelfs nog verder kunnen gaan en het argument van Tijs en Maat zou kunnen worden omgedraaid. Veel mensen voelen zich verbonden met God of “iets hogers”. Door God te noemen in de troonrede kan dit soort verbondenheid, wat die verbondenheid ook moge zijn, worden erkend. “Jullie mogen er zijn” laat dat noemen van God dan weten. Als het noemen van God dan uit de tronrede geschrapt zou worden, zou dat juist het signaal kunnen afgeven dat godsdienst en eigenlijk betrokken zijn bij “iets hogers” niet in de Nederlandse samenleving thuis hoort.

Lees het artikel God hoort niet thuis in moderne Troonrede van Dirkjan Tijs en Arnout Maat en De misvatting over scheiding tussen kerk en staat van Pim den Dekker op The Post Online.

Afbeelding: Wikicommons

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *