Waar was de kerk eigenlijk goed voor?

‘Theologiestudenten waren vanouds keurige heren in streepjesbroek en pandjesjas. En toen kwam ineens dat tuig van een andere planeet…’

Oud-journalist Henk de Koning beschrijft in dit kernachtige citaat wat er in de jaren zeventig en tachtig met het provinciestadje kampen gebeurde toen er plotsklaps een paar duizend studenten naar het laatste christelijke onderwijsbolwerk van Nederland kwamen. Mede om het intellectuele isolement van de theologen te doorbreken haalde Kampen in die tijd een aantal HBO-opleidingen binnen. Kampen werd gezegend met een sociale academie, een kunstacademie, een expressieacademie en een academie voor de journalistiek.

Journalist Herman Broers, zelf opgeleid aan laatstgenoemde academie, beschrijft in het boek ‘Blauw haar’ welke cultuurschok deze volksverhuizing teweeg bracht. Broers beschrijft ‘hoe blijmoedig, naar vrijheid en relevantie hunkerende jongeren van buiten belandden in een calvinistenstad zonder vertier.’

In 2012 is het definitief voorbij, deze periode, dan zal zelfs de Protestantse Theologische Universiteit  na 158 jaar uit Kampen verdwijnen.  Voor zijn boek heeft Broers honderden gesprekken gehad met mensen die destijds in het nieuwbakken studentenstadje  actief waren.  Broers heeft zich voor zijn boek uitstekend gedocumenteerd. Zo citeert hij studentenpastor Jaap Faber over de activistische sfeer die zich in die jaren onder kamper theologen ontwikkelde: ‘de tijd dat studenten […] schaamteloos onmaatschappelijk waren […], was voorbij. Alleen, de maatschappelijke activiteiten, niet langer veilig en vanzelfsprekend binnen de grenzen van de eigen zuil, waren de inzet geworden van felle tijd.’ En met die eigen zuil bedoelde Faber in dit geval de christelijke, cq gereformeerde traditie.

Eind jaren zeventig kwam de wereld binnen in Nederland, dus ook in Kampen. Het was het moment waarop theologen zich begonnen te beseffen dat ze er niet meer alleen na moesten denken wat er met God in de kerk gebeurde, maar ook wat er met God in de wereld gebeurde.  Kor Anne Schippers was hoogleraar praktische theologie in Kampen. In een essay had hij beschreven wat de producten waren van de culturele revolutie die zich ook in het provinciestadje Kampen voltrok. Er kwam een nieuwe generatie theologen – Schippers noemt ze de tweede ‘kritische’ generatie –  die aandacht vraag naar de relevantie van kerk en theologie. Anders gezegd: men ging zich afvragen waar kerk en theologie eigenlijk goed voor waren.

Herman Broers vat de essentie van Schippers’ betoog goed samen. Er kwam een kritische theologie, een kritische kerkvisie, een kritische maatschappijvisie en een kritische geloofsbeleving.  Jezus werd een revolutionair, de samenleving moest worden gedemocratiseerd en de kerk zou een nieuwe rol moeten vervullen als partijganger van de armen en verdrukten. Broers heeft feilloos aangevoeld wat er gaande was in die tijd. Zo beschrijft hij de komst van de zwarte Afrikaanse studenten als een van de belangrijkste ontwikkelingen omdat ‘deze groep in de jaren zeventig en tachtig meer dan welke andere ook een stempel wist te drukken op de maatschappelijke koers en positie van de theologische hogeschool en daarmee van de Gereformeerde Kerken in Nederland als instituut. De theologische hogeschool wist ‘na het aanschouwen van de strijd die hun zwarte studenten voerden tegen het apartheidsregime, de koers van de kerk zodanig me te beïnvloeden dat die uiteindelijk de kant koos van apartheidsverzet’.

Het boek ‘Blauw haar’ verschijnt op een bijzonder moment in de geschiedenis van Kampen. Het academietijdperk is alweer voorbij. Het merendeel van de studenten is weg. ‘Net toen stad en studenten aan elkaar gewend waren was het weer afgelopen. Nu gaat ook de Theologische Universiteit verdwijnen. Het einde van diverse tijdperken voltrekt zich. Kampen werd ooit beschreven als een witgepleisterd graf, zo schrijft Broers. Dankzij dit uitmuntende boek kan deze periode in de geschiedenis nooit meer ten grave worden gedragen.

Herman Broers, Blauw haar, het mirakel van academiestad Kampen

Bron: Dagblad Tubantia

 

Rinus van Warven
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *