Vrijzinnig leiderschap

Net zoals alle organisaties heeft ook de vrijzinnigheid goede leiders nodig. Voormannen en –vrouwen waar de rest zich aan kan optrekken. Maar hoe moeten vrijzinnige leiders er uit zien?

Moeten het dominante persoonlijkheden zijn die continu het hoogste woord voeren? Of is er een andere vorm van leiderschap mogelijk? Wanneer we om ons heen kijken, zien we genoeg leiders die schreeuwen, die anderen overstemmen. Het zijn dominante personen die met hun geschreeuw alle aandacht op zich richten en daarmee anderen in de schaduw zetten. Politici doen het, opiniemakers doen het, zelfs kerkleiders doen het.

Moet een vrijzinnige leider hier aan meedoen? Ook schreeuwen en domineren? Als het aan mij ligt niet. De vrijzinnige beweging is niet een beweging van schreeuwers. Dat is niet onze aard. Als vrijzinnigen accepteren we andermans meningen, zelfs als die afwijken van onze eigen opvattingen. We schreeuwen niet vanwege andere meningen, we accepteren ze. Want wij staan voor vrijheid en vrijheid betekent diversiteit. Schreeuwen en domineren zijn geen goede methodes om de vrijheid te verdedigen. Met schreeuwen en domineren onderdruk je juist anderen.

Een vrijzinnige leider moet dus niet schreeuwen, niet domineren. Maar wat kan hij of zij dan anders doen? Om daar een antwoord op te formuleren, wil ik een tekst citeren uit de Bijbel. In 1 Koningen 19: 9-15 kunnen we lezen over de profeet Elia. Hij vlucht naar de berg Horeb waar hij een ontmoeting heeft met God. God verschijnt aan hem, niet in een harde wind, noch in een aardbeving of een vuurzee. God verschijnt in de stilte (volgens de Statenvertaling). We kunnen zeggen: God schreeuwt niet. Hij werkt in stilte.

Het is een prachtige, symbolische tekst waar je veel over kunt zeggen. God is een stille kracht, in tegenstelling tot alle herrie die aanwezig was in het oude Israël. Het verhaal laat zien dat er veel kracht schuilt in de stilte. We kunnen dat illustreren met een voorbeeld. Neem nu bijvoorbeeld een rustige rivier. Het is niet als de oceaan met grote golven en woeste stormen. Het is kalm water dat rustig door het landschap kabbelt. Gedurende eeuwen heeft het water zich een weg gevormd door het landschap. Het water – een stille kracht – sneed door het land, zelfs door steen, om te stromen waar zij naartoe moest stromen. Langzaam, stil, maar niet te stoppen.

Is dit een goed voorbeeld van vrijzinnig leiderschap? Ja! Stil leiderschap. Niet stil in de zin van niets zeggen, maar niet schreeuwen. Een stille kracht die stil werkt. Zoals een rivier, zoals een plant die richting de zon groeit. Langzaam maar zelfverzekerd.

Misschien denkt u: dit zijn mooie woorden, maar hoe kunnen we dit vertalen naar de samenleving? Hoe maken we het concreet? Hoe werkt stil leiderschap? Eigenlijk is dat heel simpel. Doe gewoon je ding, blijf doorgaan. Laat andere mensen jou niet irriteren. Wind je er niet over op, want je zou kunnen gaan schreeuwen als je opgewonden bent. Werk rustig door en mensen zullen je opmerken.

Tegen iedereen die de roeping voelt om op te staan als vrijzinnige leider zou ik daarom willen zeggen: gebruik de kracht van stilte!

Dit is een vertaling van de openingsspeech die Erik Jan Tillema hield op 19 juli tijdens het congres van de International Association for Religious Freedom (IARF) in Mennorode (Elspeet).

 

Erik Jan Tillema
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *