Verzoening na burgeroorlog

Hans Feddema breekt een lans voor hoop op verzoening tussen groepen na een burgeroorlog in een tijd die juist door intrastatelijk geweld lijkt te worden gekenmerkt.

Intrastatelijk geweld

In ‘n vorige column schetste ik dat we volgens Harvard-onderzoeker Steven Pinker thans ‘de meest vreedzame tijd van ooit leven’, dat sinds de Middeleeuwen het (oorlogs)geweld en aantal (criminele) moorden bijna elke 50 jaar ‘afneemt’ en ook waarden als empathie toenemen. Ook al lijkt dit gezien het medianieuws en ook enkele brandhaarden in Afrika en het Midden-Oosten een paradox.

Oorlogen zijn de laatste decennia overigens tevens veel minder tussen landen, maar meer intra van aard. Hoe om te gaan met rechten van minderheden speelt daarin mee. Zeker, als zo’n minderheid gesteund wordt door een verwante buur zoals nu bijvoorbeeld in Estland, Oekraïne (buur: Rusland) en ook de sjiieten (Iran) of soennieten (het Irakese bewind) in Irak. In Sri Lanka, waar ik als religieus-antropoloog nog een onderzoeksprojectje heb en er net van terug ben na een korte ‘restudy’, lag de fout niet bij grote buur India. Afschaffing van voorheen door Britten aan Tamils gegeven minderheidsrechten, ook qua taal, door de Sinhala meerderheid, was oorzaak van een bloedige burgeroorlog. Zoals meestal bij geweld, domineerden aan beide zijden de haviken, wat de stemming in het land niet ten goede kwam.

Hoop op verzoening

Toch kon en wilde ik het in 2004 door de tsunami zwaar getroffen boeddhistische kustdorp Dodanduwa, waar ik jaren achtereen zes weken als onderzoeker leefde, helpen met geld van 1) een single-club, 2) de fooienpot van ‘De Burcht’ en 3) de gemeente Leiden. Vorig jaar brachten verkiezingen een sterk op verzoening gerichte president aan de macht, die – hij heeft met zijn uitstraling iets van Gorbatsjov of van Desmond Tutu in Z.A., waar ik ooit ook onderzoek deed – het land weer z’n aloude vriendelijkheid lijkt terug te geven.

Het maakt me blij. Het was een feest om er weer te zijn. Mogelijk hielpen bij dit alles de geest van Boeddha of ook de goden. Goden, die wij (mogelijk) ten onrechte zien als polytheïsme en als bijgeloof, maar die zij zien als kracht gevende dimensies van de Ene (Allah) of Oerbron (Brahman), zoals: ‘bij jullie de beschermengelen en vroeger de heiligen’. De hoge geestelijke, die me dit zei, voegde toe: ‘Het gaat mij als boeddhist om de innerlijke transformatie of wedergeboorte’, zoals jullie Jezus het noemde, maar als mensen in hun dagelijkse strijd hulp krijgen van dimensies van het goddelijke, dan is daar toch niets mis mee’. Waarvan acte.

Afbeelding: Statue of Brothers (Wikicommons).

Hans Feddema
Hans Feddema is antropoloog en publicist en organisator van het Filosofisch Café Leiden. Hij studeerde geschiedenis en antropologie. Na zijn studies aan de Vrije Universiteit en aan de Universiteit van Amsterdam was hij jarenlang werkzaam als universitair docent, onderzoeker, journalist en politicus. In 1989 was hij een van de ruim tien oprichters van GroenLinks.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *