Verdieping: Het ‘vluchtelingenprobleem’ en het loon van de mislukking

Ik merk dat het ‘vluchtelingenprobleem’ van vandaag me erg bezig houdt. Wat is er te doen? Hoe kunnen we er voor zorgen niet dezelfde fouten te maken? Soms kom je een citaat tegen dat dan onverwacht inspireert. Zoals deze van Rene ten Bos: “Het loont om af en toe te mislukken.” Waar komt die gedachte vandaan, en waarom inspireert hij mij? Een verdieping, door Nicole des Bouvrie.

Voornemens

Aan het begin van het jaar, het schooljaar, of zelfs aan het begin van de week, maken veel mensen bepaalde voornemens. Dingen die ze willen doen, resultaten die we willen behalen. Eigenlijk is een voornemen een veroordeling van iets wat we niet hebben gedaan, niet konden, niet wilden, en wat we in een positief jasje aan onszelf presenteren. Vandaag doe ik het wel. Nu stop ik echt. Maar waar zijn we dan eigenlijk mee bezig?

Al die wegen die we inslaan zonder dat het iets oplevert. We lopen de weg weer terug en bevinden ons op het kruispunt waar we al waren, en slaan een nieuwe weg in. Een verloren tijd, tenmisnte, zo lijkt het wellicht. Maar onze zogenaamde mislukte ervaring heeft ons wel de juistere, of tenminste, andere weg laten kiezen. Het loont dus, om af en toe te mislukken. Zo vindt ook filosoof en professor Rene ten Bos.

Meer dan ons verdiende loon

Eigenlijk zitten we met die uitspraak nog steeds vast in een idee dat we uit zijn op resultaat en een ‘loon’, dat we iets moeten verdienen en dat we daarom doen wat we doen. Wanneer we werkelijk af willen van het resultaatgericht-denken, waar Rene ten Bos zich tegen verzet, zoals bijvoorbeeld in dit stuk in de Volkskrant (4 januari 2014), dan zullen we ook deze verwachting op moeten geven. Geen loon meer, we verdienen niets. Dit is een wijsheid die in eeuwenoude tradities al voorkomt, niet voor niets spreekt Boeddha over ‘de Weg‘. We vragen al snel waar de weg heen gaat, maar met die vraag laten we zien dat we nog niet bezig zijn met datgene waar het om gaat: de weg zelf. Het gaan.

“In het verleden behaalde resultaten…

… bieden geen garantie voor de toekomst.” Een aparte zin, die in veel gevallen herhaald kan worden, ter herinnering, aangezien we vaak wel gevangen zitten in een cirkelredenatie. Omdat we het vroeger hadden, omdat we er voor gewerkt hebben, hebben we er recht op in de toekomst. Het is een manier van denken die zorgt voor uitsluiting van andere mensen, gebaseerd op patronen uit het verleden. Iets waar Varoufakis in zijn boek over de economie ook op wijst – omdat we in een systeem zijn geboren waar we bepaalde mensen de macht hebben gegeven over onze natuurlijke bronnen, nemen we aan dat zij hier recht op hebben. Maar in het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst.

De weg van vandaag

Het ‘probleem’ waar Europa vandaag de dag mee worstelt, het vluchtelingenprobleem dat geen ver-van-mijn-bed-show meer is, maar in treinen mensen aanlevert waar we niet meer omheen kunnen – ook dat ‘probleem’ gaat over deze basisaanname. Waar hebben Europeanen recht op, waar hebben anderen recht op. Waar ligt schuld, waar ligt het gelijk. Wie is waarvoor verantwoordelijk?

Verantwoordelijkheid – het is de mate waarin we kunnen antwoorden op een vraag die voor je ligt. Deze response-ability is alleen te meten in daden, maar niet zozeer in resultaten. Wanneer we blijven steken in het denken in resultaten, dan maken we afwegingen die kijken naar uitkomsten, naar toekomst en verleden – terwijl deze allemaal heel ver verwijderd zijn van datgene wat er zich vandaag afspeelt.

Het loont zich om te mislukken. Laten we leren te mislukken, leren niet meer te denken in resultaten, en in plaats daarvan te leren van de situatie die zich voordoet, door te handelen in de situatie die er nu is.

Afbeelding: h.koppdelaney via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *