Ontgroening in 1907

Uit naam der traditie

Daar sta je. Je hoofd door drie man ruw op tafel gedrukt, je armen strak op de rug en je gezicht besmeurd met eten. Er wordt in je oor geschreeuwd, terwijl iemand een filmpje van je maakt. Dit is het dan, je ontgroening. Maar nog even en dan hoor je erbij.

Het scenario uit de eerste alinea is een beschrijving van een foto die met ander beeldmateriaal op de website van de Groningse universiteitskrant werd gedeeld. De foto’s zijn afkomstig uit recente almanakken van de studentenverenigingen Albertus Magnus en Vindicat atque Polit en laten ontgroeningspraktijken zien. Of beter gezegd, ze laten vernederende onderdelen van een ontgroening zien. Zo staat ook een jongen afgebeeld met een stok in zijn mond, liggend op de grond, terwijl een ouderejaars bovenop hem ligt. Op een andere foto staat een studente, ook met een stok in haar mond, tegen de muur. Ze draagt over haar kleding een zwarte bikini met studs, voor haar staat een ouderejaars, ietwat dreigend. Stuitend en mensonterend noemt Sibbrand Poppema, voorzitter van de RUG, het in de universiteitskrant. Drie jaar geleden werd er al een oproep gedaan door de personeelsleden van de Groningse Universiteitsraad: ontgroen met fatsoen. Maar met dit advies lijkt weinig te zijn gedaan.

Bangalijst

Vindicat kwam de afgelopen tijd meerdere malen negatief in het nieuws. Een jongen was door zes andere jongens zo hard op zijn hoofd geslagen dat hij met hersenoedeem in het ziekenhuis was opgenomen. Hij is inmiddels hersteld, maar doet geen aangifte. Ook had een groepje jongens, dat in een studentenhuis van Vindicat woont, een zogeheten bangalijst samengesteld met een twintigtal eerstejaars studentes en dit document verspreid. Zij werden via een sterrensysteem op hun seksuele prestaties beoordeeld. Met namen, telefoonnummers, in welk studentenhuis ze wonen en met de boodschap om deze ‘hete herten’ vooral het bed in te zien krijgen. Een andere studente vertelde dat ze tijdens de introductie bij een verenigingshuis van Vindicat moest knielen voor een groepje mannelijke bewoners en onder luid gegniffel een ‘object’ in haar gezicht geduwd kreeg. Tegen 952.nl vertelt ze: “Ik weet nog steeds niet of het een echte penis was of een grote rauwe worst. Als ze achteraf een worst hadden laten zien zodat duidelijk was dat ik voor de gek werd gehouden, dan had ik erom kunnen lachen. Dat gebeurde alleen niet, ook niet nadat ik er nadrukkelijk om vroeg aangezien ik me er helemaal niet prettig bij voelde.” Ze diende bij de vereniging een klacht in wegens aanranding, maar hier is volgens haar vanwege vriendjespolitiek niks mee gedaan.

Bij lang niet bij alle verenigingen vinden ontgroeningen plaats of gaan de ontgroeningen zo ver. Toch kiezen sommige verenigingen er bewust voor en soms gaat het zelfs flink mis. Vanwege eerdere incidenten is er daarom een gedragscode voor de introductietijd opgesteld. Die wordt alleen niet altijd nageleefd, zeker niet bij ontgroeningen bij verenigingshuizen of disputen aangezien op die plekken weinig controle is van de vereniging of de universiteit. Ook zijn de organisaties erg gesloten en hanteren ze een eigen rechtssysteem. Maar als er dan wat gebeurt, zoals in het geval van de studente die een object in haar gezicht geduwd kreeg, wordt er blijkbaar weinig mee gedaan. Afgelopen week kopte het NRC ‘De corpsbal die op hete hertjes jaagt, is straks je baas’ waarin wordt ingegaan op de bangalijst. De schrijfsters van het stuk, beiden enkele jaren geleden nog lid van een studentenvereniging, beamen deze cultuur en voorzien door deze mentaliteit en ‘grappen’ grote problemen voor de maatschappij. Wat heeft het voor zin dat er wordt gestreden tegen seksisme, wanneer er onderaan in het proces, in het verenigingsleven, aan de lopende band denigrerend wordt gedaan?

Milde ontgroening

Ook wordt er ingespeeld op angst. Nuldejaars die de ontgroening ingaan moeten een contract ondertekenen. Er mag niks met media ‘in de ruimste zin van het woord’ worden gedeeld of naar buiten worden gebracht over de ontgroeningen. De straf bij Vindicat? Een boete van 25.000 euro. Logisch dat iedereen zwijgt over zaken die eigenlijk niet door de beugel kunnen. Eenmaal door de ontgroening heen gekomen en lid, is de groepsdruk hoog. Je gaat je nieuwe vrienden niet verklikken met het risico dat je een soort paria wordt en daarmee je toekomstige netwerk verliest. Op die manier blijft er een machtscultuur bestaan. Inmiddels is het een hot topic. Waar eerder bleek dat het verenigingsleven Nederlands Erfgoed zouden worden is door de recente gebeurtenissen besloten dit uit te stellen, uit de politiek klinken geluiden en ook Poppema, van de Universiteit Groningen, vindt dat het nu over moet zijn met de ‘onzinnige rituelen’. “Wat we nu zien is niet een traditie, maar iets wat in de afgelopen jaren weer is opgebouwd. We hebben nu twee situaties gezien waarbij enorme schade is toegedaan aan mensen. Daarom zeggen we nu: het is volstrekt onacceptabel dat er nog ontgroeningen plaatsvinden. Zo kan het echt niet langer.”

Er is op zich niks met het idee van een inwijdingsritueel, de vraag rijst alleen of zo’n harde ontgroening daadwerkelijk nodig is. Is het nodig om jonge mensen die graag bij de vereniging willen zo te vernederen? Hen naakt rond te laten paraderen, poep in hun haar te smeren, ze vreemde dingen te laten eten, hen te slaan of met een stok in de mond in de hoek te zetten? Vaak wordt het argument aangedragen dat met ontgroeningen diepgaande vriendschappen tot stand komen. Maar moet het dan zo mensonvriendelijk? Kun je geen vrienden maken als je gewoon gezellig een feestje houdt in de kroeg? In de jaren zeventig en tachtig kampten studentenverenigingen met ledenverlies. In die tijd waren er nauwelijks ontgroeningen en als ze er waren, dan hadden ze een mild karakter. Volgens Marjan de Bie die in 2002 in de media voor haar zoon opkwam die bewust stopte met zijn introductietijd gaan de ontgroeningen veel te ver. De Bie zat ook bij een vereniging toen ze studeerde. Haar ontgroening bestond uit mensen op straat interviewen en cabaretstukjes opvoeren, maar zij heeft er naar eigen zeggen ondanks het milde karakter ook vrienden voor het leven aan over gehouden.

Stanfordexperiment

Voorstanders zeggen ‘ontgroeningen zijn traditie, we doen het al eeuwen zo, er mag niet aan getornd worden’. Maar dat iets traditie is, wil niet zeggen dat het dus maar goed is. Er zijn voorbeelden te over van tradities of bepaalde regels die lang zijn meegegaan of nog bestaan, die niet perse oké zijn. Ooit hadden vrouwen geen kiesrecht en was kinderarbeid in Nederland heel normaal. En neem een actueel voorbeeld, Zwarte Piet. Een Nederlandse traditie, maar waar na maatschappelijke discussie uit blijkt dat lang niet iedereen zich hier goed bij voelt. Sommigen worden boos, want vroeger deden we het altijd zo dus moet het exact zo blijven. Maar tijden veranderen nu eenmaal. Dit geldt mogelijk voor Piet. Maar ook voor Floris-Jan.

Want je kunt nuldejaars ook veilige en minder vernederende ontgroeningen laten ondergaan, maar feit is dat er door bepaalde corpora waar traditie hoog in het vaandel staat stelselmatig voor extreme activiteiten wordt gekozen waarbij er wordt geïntimideerd, psychische druk wordt uitgeoefend en er zelfs slachtoffers vallen. Dat er ondanks richtlijnen alsnog mensen over de scheef gaan en sommigen zich á la de gevangenisbewakers uit het Stanfordgevangenisexperiment laten meeslepen. Dat zij misschien wel wraak willen voor wat hen ooit is aangedaan en er daarom nog een schepje bovenop doen. Dat jonge mensen onder groepsdruk dingen doen waarvan ze later misschien spijt krijgen. Je creëert in mijn ogen daarmee juist een vicieuze cirkel met de boodschap: macht is goed en alleen door je als een sadistische bruut op te stellen kom je aan de top. Begrijp me niet verkeerd, ik ben niet tegen tradities in het algemeen. Zij kunnen houvast bieden en zeggen iets over de geschiedenis van een groep of organisatie. Maar zoals George Bernard Shaw, schrijver en Nobelprijswinnaar zei: traditie is als een lantaarn. De domme houdt zich eraan vast, voor de wijze verlicht hij zijn weg.

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *