Troubled Water (Erik Poppe, 2009)

Thema schuld en boete (filmbespreking)
Een jonge man, Thomas (Pål Sverre Valheim Hagen), en een jonge vrouw, Anna (Ellen Dorrit Petersen), komen elkaar tegen, vinden elkaar aantrekkelijk en beginnen een relatie. Anna is ongehuwd moeder van een jongetje van een jaar of vier, Jens (Fredrik Grøndahl). Ook Thomas en Jens kunnen prima met elkaar opschieten. 


See video


Tot zover het simpele deel van het verhaal van de Noorse film Troubled Water (DeUsynlige). Dit is namelijk een allesbehalve ongecompliceerde geschiedenis. Thomas komt juist uit de gevangenis, waar hij jaren heeft doorgebracht voor de moord op precies zo’n jongetje, Isak genaamd (Jon Vågenes Eriksen). Anna weet hier niets van. Thomas hoopt een nieuw leven op te kunnen bouwen en wat er gebeurd is achter zich te laten. Hij vindt dat hij daar recht op heeft, hij heeft zijn straf immers uitgezeten? Wie daar heel anders over denkt is Isaks moeder Agnes (Trine Dyrholm). Zij heeft zich na de moord alleen met de grootst mogelijke moeite overeind kunnen houden. Met haar man probeerde ze een nieuw leven op te bouwen. Ze adopteerden twee buitenlandse meisjes. Alles draaide, maar op de achtergrond speelde speciaal voor haar dat zij zich schuldig voelde én dat zij nog steeds niet wist wat er precies gebeurd is. Ze had in het park de wandelwagen met de slapende Isak een moment buiten laten staan. Isaks chocolademelk was over haar trui gegaan en die probeerde ze schoon te poetsen. In dezelfde tijd dachten twee opgeschoten jongens een goede slag te slaan met de tas van de vrouw en gingen er vandoor met de wandelwagen. Het gaat mis als Isak wakker wordt en Thomas, die op dat moment nog Jan heet, herkent als buurtgenoot. De jongens ruziën, Isak vlucht, valt met zijn hoofd keihard op een steen, dood? Hij wordt vervolgens door Jan/Thomas de snelstromende rivier in gedragen. En nooit meer teruggevonden. In de rechtszaal hadden de twee jongens elkaar de schuld gegeven en was er niet meer duidelijk geworden dan dat zij verantwoordelijk waren voor het verdwijnen van Isak.

Verzoening
Anna en Thomas hebben elkaar gevonden doordat Anna predikant is en haar kerk een vacature voor een organist had. Thomas heeft in de gevangenis orgel leren spelen. Sterker, hij blijkt een bijzonder getalenteerd organist te zijn. (De film bevat een aantal schitterende bewerkingen van bekende klassieke en moderne composities!) Thomas lijkt zijn verleden wel met haar te willen bespreken, haalt zelfs een keer de verdwijning van Isak aan, maar komt er nog niet toe te vertellen dat hij degene is die daarvoor in de gevangenis is gezet. Wel wil hij van haar weten hoe zij haar geloof kan verenigen met het kwaad in de wereld en of zij denkt dat er altijd vergeving mogelijk is. Het levert een aantal mooie gesprekjes op door de film heen. Eindelijk eens een dominee op het witte doek die geen clichés uitkraamt, die niet op zalvende toon spreekt en die geen vervelende moralistische zeurpiet is. Anna weet wat afwijzing is: haar familie en vrienden (inclusief de verwekker) begrijpen niet hoe ze zo dom kon zijn niet alleen ongepland zwanger te worden, maar het kind nog te willen houden ook. Maar ze heeft een geloof om jaloers op te zijn. Als Thomas – zelfverklaard atheïst – haar vraagt of ze nooit twijfelt, zegt zij dat ze al zoveel heeft om aan te twijfelen dat ze dat op dit vlak maar niet doet. Hij vindt haar overtuiging dat er uit het slechte altijd iets goeds kan komen naïef. Zij zegt: ik bén naïef. Dat is waarom ik doe wat ik doe. Ik geloof in een God waarvan het bestaan nog bewezen moet worden. Over vergeving zegt ze, dat je mensen daar niet toe moet verplichten, dat is te moeilijk voor ons, maar gelukkig is God altijd bereid te vergeven. Verzoening is wel bereikbaar voor ons: het accepteren dat het zo gelopen is.

Waarheid
De grote confrontatie in de film is die tussen Thomas en Agnes. Agnes ziet Thomas tijdens een excursie van haar klas naar de kerk. Zij wist niet dat hij vrijgekomen was. Haar man had de brief verstopt, maar wel snel een baan in het buitenland aangenomen, bang als hij was dat zij totaal in zou storten. Zij stort ook in, helemaal als zij ontdekt dat hij optrekt met net zo’n jongetje als haar Isak. Tot haar afgrijzen ziet ze bij die excursie dat de man achter het orgel de moordenaar van haar kind is. Thomas excelleert op dat moment in een verpletterende versie van het lied Bridge over troubled water. Geen toevallige keus in deze film, waarin de afschuwelijke gebeurtenis bij de rivier in scherpe en onscherpe beelden telkens terugkeert in het hoofd van Thomas en dus ook voor de kijker. De man van de kerkenraad had al door dat er iets met deze ‘Thomas’ aan de hand was, maar houdt nu vol dat ook een kindermoordenaar een tweede kans verdient, en als het niet in de kerk is, waar dan wel? Anna weet ondertussen nog van niets.

Wat er dan gebeurt, zien we twee keer. Alle gebeurtenissen volgen we eerst vanuit het perspectief van Thomas. Halverwege de film wordt de klok teruggedraaid en zien we dezelfde dingen vanuit het perspectief van Agnes. Een indrukwekkende manier om je zowel met de dader als het slachtoffer te laten meevoelen. Voor beiden was de ontmoeting het einde van de illusie dat je zomaar met schone lei kunt beginnen. Thomas had zich in zijn verlangen naar een normaal leven met het gebeurde verzoend door zich eraan vast te houden dat het gebeurde toch eigenlijk een soort ongeluk was. Voluit zijn verantwoordelijkheid toegeven is te moeilijk voor hem. Agnes voelt alle wonden uit het verleden opengereten worden en kan hem niet zomaar laten gaan. Zij wil van hem maar één ding: de waarheid.

Een schrijnende maar wondermooie film over Gods bedoeling met ons leven, Gods bedoeling met het kwade, over schuld, vergeving en verzoening.

De orgelstukken, gecomponeerd en gespeeld door Iver Kleive, zijn apart op CD verschenen: Orgelmusikken fra deUSYNLIGE  

Bron: Adrem November 2011

Bert Dicou
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *