To go-weigeraar

Francien Yntema – We lunchen achter onze computer, telefoneren op de fiets en checken onze mail in het gezelschap van vrienden. Alles om tijd te besparen. Want we moeten veel en hebben het altijd druk, druk, druk. Hoe dat komt onderzocht Koen Haegens in zijn boek Neem de tijd.

Waarom een boek over haast?
‘Mijn boek is een reactie op de gangbare interpretatie van haast en drukte. We zien haast en stress vooral als individuele problemen die je kunt oplossen door de knop om te zetten. Bladen zoals Flow en Psychologie Magazine geven bijvoorbeeld tips over het aanpassen van je houding, zodat je minder stress ervaart. Ook is er een hele ‘onthaast’cultuur ontstaan met kloosterretraites, coaches en rustvakanties. Maar omdat we al honderden jaren proberen te onthaasten, kun je je afvragen of dat werkt. Ik denk dat er meer aan de hand is. Onze maatschappij is een hamsterrad geworden waarin we blijven doorrennen.’ 

Hoe zijn we in dat hamsterrad terechtgekomen?
‘Het leven versnelt al eeuwenlang. Toen mijn oma een wasmachine kreeg, was ze nog maar een paar uur met de was bezig in plaats van twee dagen. Toch leverde dat geen extra vrije tijd op. Want we kunnen én willen steeds meer. In de jaren tachtig ontstond een nieuw tijdsregime waarin we onze tijd steeds intensiever gingen gebruiken. Nederlanders raakten meer tijd kwijt aan verplichtingen, nieuwe theorieën werden op werkprocessen losgelaten zodat die efficiënter werden, en we begonnen met multitasken. Ook is de scheiding tussen werk en privé vervaagd. Tegenwoordig kunnen we alles tegelijk, en omdat nooit alles af is proberen we op ieder moment alle ballen in de lucht te houden. We boeken vakanties tijdens ons werk en versturen ’s avonds zakelijke mails. Omdat alles altijd kan, zijn we nooit meer echt vrij.’ 

Haast lijkt soms de nieuwe zingeving, schrijf je.
‘Ja. Richtinggevende levensbeschouwingen en ideologieën, van het christendom en het humanisme tot het socialisme, worden steeds minder belangrijk. Daardoor hebben veel mensen geen duidelijke richting en doelen meer in hun leven. In sommige gevallen worden deadlines dan doelen op zichzelf. Burn-outs hebben ook niet alleen te maken met heel hard werken, maar ook met niet meer weten waar je het voor doet. Mensen met een burn-out hebben vaak het gevoel dat het niet hun eigen keuze is om zo hard te werken, maar dat ze geleefd worden door hun werk.’ 

Als stress met zingeving samenhangt, hebben steng-gelovigen dan minder stress?
‘Dat denk ik wel, zonder het geloof te willen aanprijzen. Het leven van de streng-gelovigen die ik ken heeft een duidelijke richting. Toen ik een tijdje terug ’s avonds bij een reformatorische kennis at, viel me op hoe strak de maaltijd geregisseerd is. Je begint met een stukje uit de bijbel en daarna is er een soort rondvraag naar wat iedereen die dag heeft gedaan. Met de zondagsrust hebben gelovigen een sterk collectief ritme. Zulke ritmes geven duidelijkheid en behoeden je er deels voor om altijd maar door te werken.’ 

Is het streng-religieuze leven daarmee een ideaal om naar terug te keren?
‘Nee, dat zou ten koste gaan van veel vrijheid. Idealiter heb je vrijheid en zeggenschap over je eigen leven. Je creëert je eigen ritmes, kaders en doelen waarmee je richting geeft aan je leven. Het leven is nu alleen veel minder planbaar dan vroeger. De maatschappij is flexibel en onzeker geworden. Je hebt tijdelijke contracten, je weet niet of je baan over drie jaar nog bestaat en wat je pensioen over dertig jaar waard is. Die onzekerheden leveren stress op. Ik vind dat de politiek meer zekerheid moet bieden en ons moet helpen onze vrije tijd terug te krijgen.’ 

Zit de politiek op de goede weg?
‘Gek genoeg niet. De Wet Flexibiliteit en Zekerheid is bijvoorbeeld mislukt. Die had moeten leiden tot meer vaste contracten, maar in de praktijk gebeurt dat niet. Gelukkig is in het laatste sociaal akkoord wel aandacht voor het indammen van de flexibiliteit. Verder is het vreemd dat de werkweken tijdens de huidige crisis nauwelijks korter zijn geworden. Dat is een soort reflex: ‘Aanpoten, het is crisis!’ Tegelijkertijd loopt de werkeloosheid op omdat er te weinig banen zijn. Arbeidstijdverkorting zou een verstandige maatregel zijn, omdat je daarmee het werk dat er is eerlijker over de beroepsbevolking verdeelt en de werkende mensen meer vrije tijd krijgen.’ 

Ondanks alles klinkt u toch optimistisch.
‘Ja. Ik ben ervan overtuigd dat we het huidige tijdsregime met collectieve maatregelen ten val kunnen brengen. Sinds de publicatie van Neem de tijd zie ik ook steeds meer veelbelovende initiatieven. Volkswagen zet bijvoorbeeld een half uur na werktijd alle servers uit. Daardoor kúnnen werknemers niet doorwerken en zijn ze echt vrij.’ 

Stelt u zichzelf ook doelen om het leven zin te geven?
Inderdaad. Ik maak vijfjarenplannen, want ik word niet gelukkig van bij de dag leven. Mijn doel was ooit om bij De Groene Amsterdammer te werken. Het schrijven van een boek was een volgend doel en nu wil ik graag nóg een boek schrijven.’

In een radio-interview noemde u zichzelf ‘to go-weigeraar’. Hoe geeft u daar invulling aan?
‘Veel mensen trappen in de fuik van hoge vaste lasten, waardoor ze niet minder kunnen werken als dat nodig of wenselijk is. Ik blijf nog redelijk uit die fuik. Ik heb wel een hypotheek, maar in vergelijking met mijn vrienden leef ik als een armoedzaaier. Mijn vriendin is momenteel ongewild werkloos, maar gelukkig betekent dat niet dat ik daardoor meer moet werken. Verder bewaak ik de scheiding tussen werk en privé steeds nauwlettender.’

In Neem de tijd schreef u dat u bewust geen Linked-in, Facebook en Twitter hebt…
‘Haha. Inmiddels twitter ik wel, maar daar heb ik gemengde gevoelens bij. Op een dag waarop ik intensief met Twitter bezig ben, besteed ik er misschien een half uur aan. Maar de schade is veel groter, omdat het de tijd fragmenteert. Zeker als ik tegen het schrijven van een stuk zit aan te hikken, laat ik me graag afleiden. Daar had ik eerst mijn e-mail voor en nu dus ook Twitter. Als ik weer een boek ga schrijven moet het afgelopen zijn. Dan gaat op een gegeven moment ook de mail uit.’

Bron: Doopsgezind NL

Foto: Sander Nieuwenhuys

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *