Thuisblijverspreek – Gerke van Hiele 'Over het gebod van de liefde'

Ik kreeg pas de toespraak onder ogen die Huub Oosterhuis hield bij de opening van De Nieuwe Liefde. Dat is in Amsterdam zoals jullie vast wel weten het nieuwe huis voor bezield verband, voor debat, bezinning en poëzie. En hij zegt iets over de liefde, wat hij daaronder verstaat:

 Johannes 15:11-13
 

’Ik versta onder liefde: die duizenden nuances van vriendelijkheid en vriendschap, van hartstocht en hoofsheid, van tact en geduld, van bedachtzame eerbied en mededogen, van lange trouw en spontaniteit, waarmee mensen elkaar bejegenen. Ik versta onder liefde ook: de denkkracht en de intuïtiekracht, de wijsheid en de wetenschap, en alle fantasie en volharding en optimisme waarmee de aarde wordt opgebouwd, steeds weer opnieuw, tegen alle afbraak in. Alles wat ten goede is, alles wat zingt en in vervoering brengt, alles wat troost en tot bezinning leidt, en alles wat bijdraagt tot iets meer recht en vrede voor zoveel mogelijk mensen, noem ik liefde.’

Mij trof dit omdat hij zo helder en heilzaam duidelijk maakt hoe zoet en zoetsappig er doorgaans gesproken wordt over liefde. Vaak gaat het alleen over romantische gevoelens, over verliefdheid, of het klikt tussen ons en ons verlangen naar versmelting, want we kunnen zonder elkaar niet leven. Veel popliedjes gaan over dat niet kunnen zonder die ander. Hele mooie liedjes, maar soms heeft het toch ook iets benauwends, zoveel afhankelijkheid, zoveel onvrijheid. Dat kan toch niet anders dan ook tot teleurstellingen leiden. Mensen die helemaal benauwd worden van elkaar en er geen andere oplossing meer is dan uit elkaar te gaan. Daar weten we een en ander van, uit eigen ervaring, van vrienden, familie etc.

Wat bedoelt Jezus nu met liefde, met zijn kernachtige samenvatting: Je moet God liefhebben en je naaste als jezelf? Wat doe je eigenlijk als je God liefhebt? Zijn eerste luisteraars zullen zeker ook gedacht hebben aan rituelen en voorschriften, aan het vieren van de feestdagen, opzeggen van het Sjema’, het ‘Hoor, Israel, De HEER is onze God, de HEER is één’(Deut 6:4). Zo eer en dien je God. Zo organiseer je voor jezelf dat je niet vergeet, niet voorbij leeft aan Gods appèl en roepstem en je oren laat hangen naar andere stemmen en verleidingen. God liefhebben wil allereerst en goed Bijbels ook zeggen dat je geen andere goden achterna gaat lopen. Je blijven herinneren wat werkelijk telt en telkens proberen te doen wat recht is en goed in zijn ogen.

Maar misschien verrast het toch dat je God kunt liefhebben? Doorgaans gebruiken we toch eerder het woord geloven. Dat kun je iemand ook vragen? Geloof je in God? Een heleboel mensen worden dan wat verlegen of juist niet natuurlijk. In onze cultuur is veelal ‘geloven’ verschraald tot iets vinden, ergens in je hoofd een mening over hebben, over of iets waar is of niet. Ik vind dat heel jammer. Je ziet mensen soms ook zo naar je kijken als je zegt dat je naar een kerk gaat. Bent u dan gelovig, dat klinkt net alsof je een nare maar gelukkig niet al te besmettelijke ziekte hebt. Gewoon niet helemaal aangesloten, iets als een verstandelijke beperking.

Maar Jezus heeft het hier niet over geloven, maar over liefhebben. Hij wijst er op dat geloven niet zozeer iets van je hoofd, maar allereerst van je hart. Ik geloof (Lat. Credo) wil zeggen ‘ik geef mijn hart aan’. Ik ben loyaal aan, ik verklaar mijn verbondenheid met. Het verwijst naar wat je op waarde schat, kostbaar acht, je aan toevertrouwt. In het Engels kun je het verband nog horen tussen ‘to believe’ en ‘to belove’. En in het Nederlands tussen ‘gelovig’ en ‘geliefd’. Wat we geloven is wat we liefhebben. Ik geloof, d.w.z. ik geef mijn hart aan God. Ik weet me verbonden met het geheim van hemel en aarde, met het unieke verhaal van Jezus en zijn geschiedenis met de mensen en hoe dat mij draagt en meeneemt door de tijd en tot leven in liefde verleidt.

God liefhebben is met vallen en opstaan je leren geven, je hart zich laten openen voor wat groter en meer is en onvoorwaardelijk. Je bewust worden van de Grote Liefde die alles draagt maar die ook reikt naar jouw leven, naar jouw hart, je doorstromen wil en herscheppen, bevrijden en tot je bestemming brengen. Ik zeg maar wat natuurlijk, hier zijn haast geen woorden voor, dit kan je niet pakken. We hebben er slechts een vermoeden van, want het leeft in ons als verlangen. Diep in ons is er verlangen gezaaid. Dat kunnen we negeren, je kunt er ook naar leren luisteren. Het is die diepe laag van ons leven die je de weg doet zoeken van je hoofd naar je hart, van je ‘ik’ naar jezelf, van de verpakking naar de kern en we misschien later net als kerkvader Augustinus mogen opbiechten:Veel te laat heb ik U lief gekregen.

God liefhebben. De Geest in je leven toelaten en ruimte maken zodat je zelf ook ruimer wordt, vrijer, minder bang , minder belast, met groter hart voor jezelf en voor anderen. Een hart dat klopt en leeft, zich aangesproken weet en dat mededogen kent. Robuust en liefdevol. Niet allemaal zacht en lief en open naar elkaar. Dat is vast te veel. Het is vaak al heel veel dat je hart op grootte blijft, je de warmte niet verliest, je mededogen niet verschrompelt en de onverschilligheid en hardheid van de tijd je aantast.

Soms even kun je dat voelen. Zowel de onverschilligheid en de hardheid. Soms is er ook die wonderlijke ruimte dat je in de Liefde bent. Licht en vrij. Alsof je samen klopt met het hart van de wereld. Jouw hartslag en die van de Eeuwige en je lief kunt hebben alles wat God liefheeft.

Je gaat er anders van kijken. Zij zijn als jij, mensen geschapen naar Gods beeld en gelijkenis. Mensen die liefde nodig hebben en liefde kunnen geven. Gaandeweg kunnen we ontdekken dat we God liefhebben door onze naaste lief te hebben. Hij is als jij. God heeft niet zoveel liefde van ons nodig, maar zijn schepselen des te meer. Heb het leven lief, zingt Liesbeth List. Ja, zo is het, u mag er straks naar gaan luisteren. Waag het er maar op, vertrouw je maar toe, wees niet bang. Van God is de toekomst, kome wat komt.

Gerke van Hiele

Heb het leven lief

Leef als een kind van de wind en van de liefde
En herken de open blik in de ogen van een vreemde
Dans met de maan, sla je armen om de sterren
Ga je dromen achterna op de maat van de seizoenen

Heb het leven lief als de stormwind gromt en als de lente komt
En verberg je niet als de regen valt en als de donder knalt
Zing het hoogste lied, vlieg in vogelvlucht door de blauwe lucht
Heb het leven lief en wees niet bang

Pluk elke vrucht die je aan de dag ziet hangen
En herken de open lach om de lippen van een vreemde
Vrij met de zon en verdrink in al zijn stralen
En omarm zijn spiegelbeeld in de rimpelloze vijver

Heb het leven lief als de stormwind gromt en als de lente komt
En verberg je niet als de regen valt en als de donder knalt
Zing het hoogste lied, vlieg in vogelvlucht door de blauwe lucht
Heb het leven lief en wees niet bang

Huil als het moet want je stikt in al je tranen
Maar ontwapen je verdriet met dezelfde overgave
Als waarmee je huilt, je kunt uit je as herrijzen
Het geluk van het moment zet een streep door het verleden

Heb het leven lief als de stormwind gromt en als de lente komt
En verberg je niet als de regen valt en als de donder knalt
Zing het hoogste lied, vlieg in vogelvlucht door de blauwe lucht
Heb het leven lief en wees niet bang

Heb het leven lief, met je ogen dicht of in het volle licht
Hou van wie je ziet pak de liefde vast en verlies haar niet
Heb het leven lief in de grijze nacht en als de morgen lacht
Heb het leven lief en wees niet bang
Wees maar niet bang, wees maar niet bang…

Liesbeth List

Redactie: Heb het leven lief op Youtube

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *