Tegenlicht: Nederland Kantelt

Gisteren was er in Tegenlicht volop aandacht voor het Nederland Kantelt initatief. Wat werd er gezegd en hoe is erop terug te kijken?

Religieus aura

Opvallend is dat de beweging Nederland Kantelt een religieus aura krijgt. Het spreekt vooral uit de eerste tien minuten van de aflevering van Tegenlicht. Het gospel is de nieuwe macht met een nieuwe werkwijze en een nieuw soort oplossingen. De messias is Jan Rotmans. De grote zaal die Rotmans (zeer vakkundig) toespreekt, het heeft iets van een megachurch.

Het is tegelijkertijd wel begrijpelijk. In een grote menigte kun je het enthousiasme nu eenmaal gemakkelijker activeren. Het heeft bovendien een uitnodigend effect: je ziet een grote groep mensen die met vreugde ergens mee bezig zijn, daar wil je dan bij horen. Het heeft is wat angstaanjagend tegelijkertijd: mensen staan zich voor op exclusieve kennis en behandelen Rotmans als een charismatisch leider. Het komt soms op z’n ergst wat sektarisch over.

Van werknemer naar directeur

In de aflevering komen wat voorbeelden voor van initiatieven die de toon van de beweging moeten illustreren. Schoon Gewoon wordt genoemd als initatief, waar schoonmakers niet in loondienst zijn van een bedrijf. Alle medewerkers zijn zelf directeur van hun coöperatie. Het is wel het minst overtuigende voorbeeld, waar directeur soms klinkt als eufemisme voor werknemer. Het heeft wat van een taalspelletje.

Toch is wel het management in deze organisatie weggeknipt. Dus of het echt tot een taalspel te reduceren valt is maar de vraag. Maar ook hier is het enthousiasme wel een cruciale factor. Het is gemakkelijk om mensen op de korte termijn enthousiast te maken om het heft in eigen handen te nemen. Maar houden ze dat ook vol? Is het een golf van enthousiasme die gaat liggen, waardoor managers weer hun intrede kunnen doen?

Groene patat en groene stellingen

Wat meer duidelijk zijn misschien de groene initiatieven die volgen. Luuk Domhof wordt genoemd, die groen onderneemt als snack verkoper met zijn bedrijf De Timp. De veranderingen die hij doorvoert spreken veel aan. Hij gebruikt het frituurvet als brandstof voor vervoer. Hij zet vegetarische snacks op zijn kaart zonder expliciet te vermelden dat ze vegetarisch zijn. Daardoor verkopen ze beter want wordt het “gewoon een snack”. Hij kijkt naar duurzame bronnen van energie.

Toon van Oostwaard heeft een visie voor de Stelling van Amsterdam, een stelling die gebouwd is rond de stad. Ooit is die als bescherming voor een onbekende vijand gebouwd. Nu wil Oostwaard eigenlijk het project afmaken. Hij wil er flora op plaatsen die goed in staad zijn koolstofdioxide op te vangen. Zijn liefde voor plek, doel en flora zelf spat van het scherm. Hij noemt het project toepasselijk De Stelling 2.0.

Gebouwen als banken van materialen

Het laatste initiatief dat wordt uitgelicht is de Delta Development Group van Coert Zachariasse. Zijn visie op bouw is radicaal. Hij legt nadruk op het “cradle to cradle” principe. Dat komt grof gesteld neer op alle materialen die je gebruikt ook weer geschikt houden voor hergebruik. Zachariasse gaat hierin zo ver, dat hij de gebouwen die hij vervaardigt voorstelt als opslagplaatsen van materialen. Het worden zo banken van grondstoffen. Die grondstoffen worden steeds meer waard door toenemende schaarste.

Wat de initiatieven gemeen hebben is eigenlijk iets van gedreven slimheid, van creativiteit. Om je heen kijken wat er is, en daar iets nieuws mee bouwen. Dat is wat alle initiatiefnemers gemeen hebben. Dat kan in een tijd waarin informatie gemakkelijk beschikbaar is. Het is ook duidelijk dat duurzaamheid nu niet meer het eigendom is van intellectuele speculanten. Slimme ondernemers zien werkelijk praktische en economische mogelijkheden.

De vraag blijft wel of het hier om fundamentele veranderingen gaat of om initiatieven van incidentele slimmerikken.

Bekijk de aflevering op de site van VPRO Tegenelicht
Lees de recensie van het boek Verandering van Tijdperk: Nederland Kantelt op Zinweb

Afbeelding: VPRO Tegenlicht

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *