Berichten

Recensie ‘Liberaal Christendom: ervaren doen en denken’

In het boek ‘Liberaal christendom’ verwoorden elf theologen de relevantie van de christelijke traditie vandaag de dag. Een naslagwerk om steeds open te slaan. Recensie door Jos van Oord.

Lees meer

Recensie: Ik lieg, dus ik ben

‘’Vraagstukken over waarheid en vertrouwen staan nu meer dan ooit centraal in de samenleving.’’ Stine Jensen vond het dan ook hoogtijd voor een nieuwe editie van haar boek Leugenaars uit 2006. Recensie door Elice Sijbrandij.

Lees meer

Delicious van Elias Minasi via Freeimages.com

Recensie: Een droom die smaakt naar aardbeientaart

In deze droom leeft Amerika. Het Amerika van de gladde gazons en barbecues tijdens Memorial Day. De ‘American Dream’, waar iedereen gelijke kansen heeft en zelf verantwoordelijk is voor wat er gebeurt en hoe hij of zij het leven vormgeeft. Toch? Recensie door Kalle Brüsewitz.

Lees meer

Spreek als Ted recensie

Recensie: Spreek als Ted

De TED Talks kennen een wereldwijde populariteit. Wie wil dat nou niet, met hetzelfde gemak als de TED-sprekers op het podium staan?

Carmino Gallo onthult in het boek ‘Spreek als TED‘ de 9 geheimen van de beste sprekers ter wereld en maakt daarmee het ogenschijnlijk onbereikbare toegankelijk voor het ‘gewone volk’.  Van beginner tot professional en van een sollicitatiegesprek tot een volle conferentiezaal.

Lees meer

Op Denkles - Sebastien Valkenberg

Recensie ‘Op Denkles’ – klein leed, grote gevolgen

Het voorwoord van het boek van Sebastien Valkenberg ‘Op Denkles’ (2015) is meteen al doordrongen van de schrijvers liefde voor de discussie, niet te verwarren met ‘de frustratie over het gebrek er aan’. In elk hoofdstuk ontmantelt Valkenberg één alles lamleggende discussiedooddoener. Voor de waarheidsgetrouwe en feitelijke onderbouwing hiervoor valt hij terug op de bron, de Grote Denkers.

Met een treffend gedachte-experiment maakt hij direct duidelijk wat het ‘probleem’ is. Kritisch denken is nodig voor waarheidsvinding, maar is de mens daar wel toe uitgerust? Of zijn valkuilen voor het denken vanuit evolutionair psychologisch oogpunt onvermijdelijk? Zo is uitvoerig wikken en wegen tijdens de vroegere jacht levensbedreigend en zorgen evolutionaire patronen ervoor dat de hersenen niet altijd zorgen voor een natuurgetrouwe weergave van de realiteit.

Het oeuvre van Plato zou verschrompelen tot een werkje met de omvang van de Donald Duck.

Gedachte-experiment Plato

Om de schade van discussie smorende dooddoeners als ‘iedereen heeft zijn eigen waarheid’ of ‘je kunt niet alles verklaren’ aan te tonen past Valkenberg de hedendaagse dooddoeners toe op het oeuvre van de Griekse filosoof Plato.

’Stel je voor wat er zou overblijven van het oeuvre van de Griekse filosoof Plato. Dat bestaat uit dialogen tussen Socrates en diens opponenten, vaak de sofisten. De onderliggende aanname is dat tijdens een discussie onderliggende argumenten aan bod komen. Om het een tikkeltje hoogdravend te zeggen: de uitwisseling van ideeën is onmisbaar voor het proces van waarheidsvinding. Dat proces zou in de kiem worden gesmoord als Socrates als reactie had gekregen: ‘Dat zeg je nu wel, maar iedereen heeft zijn eigen waarheid.’ Einde discussie. Het oeuvre van Plato zou verschrompelen tot een werkje met de omvang van de Donald Duck.’’

‘Je kunt niet alles verklaren’

Zo is ‘je kunt niet alles verklaren’ een dooddoener die graag wordt gebruikt door gelovigen, zegt Valkenberg. Met deze uitspraak gaan gelovigen in tegen de stelligheid van de wetenschap, waar niet-verklaarbare verschijnselen buiten de discussie vallen.

Volgens Valkenberg komen dooddoeners voort uit slordig denkwerk. ‘Het zijn manieren om je overtuigingen te beschermen.’ De oplossing? Terug naar de bron, de lessen van de Grote Denkers. Daarin wordt duidelijk dat accurate onderbouwing cruciaal is voor discussie.

Met het aanhalen van menig filosoof en historiek, en daar is Valkenberg niet zuinig mee, ontmaskert hij de dooddoeners één voor één.’ De soms sarcastische ondertoon is niet te missen. Er komen diverse verklaringsmodellen aan bod, waarmee de lezer de neiging tot het aanwenden van dooddoeners beter leert begrijpen.

Valkenberg schrijft helder en bevlogen en legt de filosofische en historische theorieën die hij noemt uitgebreid uit. Wat dat betreft is het boek inderdaad, zoals hij het zelf noemt, een Beginners Guide to Critical Thinking. Alhoewel het boek niet in de categorie ‘voor dummies’ valt. Zonder voorkennis over filosofie of een beetje geoefendheid in kritisch denken moet je je hoofd er wel flink bij houden.

De titel Op Denkles, met ondertitel: Hoe wapenen we ons tegen ‘Iedereen heeft zijn eigen waarheid’ en andere modieuze denkbeelden schept verwachtingen. Behalve dat we terug moeten naar de bron en zo kritisch leren denken om goed onderlegd in een discussie tot waarheid te komen, heb ik het gevoel dat de echte les nog moet beginnen.

Geen overbodige luxe.

Over de auteur

Sebastien Valkenberg (1978) is publicist en filosoof. Hij schreef eerder Het laboratorium in je hoofd (2006) en Geluksvogels (2010) en meest recente boek Op Denkles (2015), waarvoor hij de Theodor Award won, de prijs voor het meest opmerkelijke boek van het jaar. Hij schrijft onder andere ook voor Trouw, Elsevier en NRC Handelsblad.

Over het boek

Op Denkles
Sebastien Valkenberg (1978)
Uitgeverij Ambo – Anthos, 2015

Bron foto: sebastienvalkenberg.nl

Recensie: De achterkant van het tapijt van Willem Gooijer

Een zoektocht naar de rol van het toeval in de wereld. Het was deze ondertitel waardoor ik een geweldige zin kreeg om dit boek te lezen.  Ik nam aan dat deze zoektocht zich zou richten op de betekenis van toeval in ons leven. Maar helaas, niets bleek minder waar te zijn. Een recensie door Birgitta de Leeuw. Lees meer

Recensie: Dankbaar. Denken over danken na de dood van God – Paul van Tongeren

In dit essay vraagt Paul van Tongeren zich af of we God nodig hebben om dankbaar te kunnen zijn en of degene die geen God kan danken dus niet dankbaar kan zijn, behalve voor wat van een ander mens gekregen is. Een recensie door Tanja van Leeuwen.

Lees meer

Kunst: Sterren

Dan heb je dus één ster. Je slaat de krant open en het staat er. Dat waar je al die jaren voor gewerkt hebt kapot. Meneer komt een verdwaalde dinsdagavond binnenzetten en een dag later kan je eigenlijk gelijk je kostuum en je decor opbergen. Het heeft toch geen zin meer. Jouw publiek leest die krant. Jouw publiek neemt het serieus. ‘Ik heb te doen met de één-ster-beoordeelden’. Column door Kalle Brüsewitz.

Lees meer

Recensie: Gelatenheid

Over het boek ‘Gelatenheid’ van Wilhelm Schmid wordt geschreven dat het een machtig rijk boek is, maar onze recensente Mirjam Windrich kon dat niet bevestigen.

Lees meer

Recensie: Verlangend naar een feilloze vorm voor menselijk gedrag – over Regel van Benedictus van Nursia.

‘Wie Benedictus volgt zal gemakkelijker in balans zijn en harmonieuzer en evenwichtiger in het leven staan’, aldus het voorwoord van Regel (zonder lidwoord), Richtsnoer voor monastiek leven, verschenen in de serie Middeleeuwse Monastieke Teksten. Regel heeft er een ereplaats. Recensie door Mirjam Windrich. Lees meer