Berichten

Religie en geweld

Van 10 tot 14 juni waren vrijwel alle remonstrants predikanten aanwezig op een retraite in Noord-Ierland. Joost Röselaers en Pieter Dronkers, beiden voor het eerst aanwezig op een conventsretraite, blikken terug.

Zorgelijke toekomst

Het is ‘de geest van Salisbury’ gaan heten. Na de vorige retraite, twee jaar geleden in Salisbury, kwam er een nieuw elan binnen het convent. De sfeer werd persoonlijker, men durfde kwetsbaarder te zijn en er was een gemeenschappelijk besef dat de toekomst van de Remonstranten in grote mate afhangt van de inhoudelijke bijdragen en aanwezigheid van het convent. Al vrij snel ervoeren ondergetekenden in Noord-Ierland wat deze geest inhoudt.

Een collega vatte het als volgt kernachtig samen: ‘wij zijn allen werkzaam in gemeenten die in meer of mindere maten te maken hebben met achteruitgang en met een zorgelijke toekomst. Dat maakt de rol van predikanten binnen de gemeenten kwetsbaar. Onder collegae kunnen we hierover van gedachten wisselen, en elkaar bemoedigen.’ Ook in Drumalis waaide de geest, in het bijzonder fraaie bezinningsoord aan de kust waar wij onze thuisbasis hadden. De rustgevende locatie bood alle ruimte voor nadere ontmoetingen.

Religieus geweld

Thema van de retraite was ‘religieus geweld’. Dat kon haast niet anders, in een gedeelte van het Verenigd Koninkrijk dat al tientallen jaren te maken heeft met conflicten tussen katholieken en protestanten. In Drumalis kregen we een indrukwekkende inleiding op het conflict aan de hand van de persoonlijke ervaringen van David McMillan, predikant van de Baptistenkerk. Tijdens de ‘troubles’ (de aanduiding voor de periode van onrust en geweld) verloor hij een aantal dierbare vrienden.

Om zijn zoektocht naar vrede werd hij zelf door verschillende partijen gedemoniseerd. Een dag later maakten we een tocht door Belfast, een stad die nog steeds verdeeld is in Britse (protestantse) en Ierse (katholieke) wijken. Wij maakten kennis met een aantal moedige initiatieven die wederzijds begrip en verzoening stimuleren. Wij voelden hoe religie mensen uit elkaar kan drijven. Tegelijk stimuleren dezelfde bijbelse bronnen juist toenadering.

Contrastervaring

De persoonlijke getuigenissen over de troubles bracht ons bij contrastervaringen, een onderwerp waar Christa Anbeek (hoogleraar van het Seminarium) zich nauw in verdiept heeft. Tijdens de retraite gaf Christa Anbeek een inleiding op contrastervaringen. Een contrastervaring ontregelt ons, en doet de grond van ons bestaan wankelen. Het is een angstvolle ervaring, maar als wij erover in gesprek gaan en de ervaring proberen te verbinden aan een verhaal uit de traditie, dan kan het ook een betekenisvolle ervaring worden.

Het kunnen aangrijpende gebeurtenissen zijn, maar een contrastervaring kan ook gebeuren in de natuur of in het Concertgebouw. In kleine groepen werden wij uitgenodigd om een contrastervaring te delen en bespreken. Dit bracht ons in ieder geval dichter bij elkaar, en het was niet zelden emotionerend om de ervaringen te delen. Er wordt hier geraakt aan een wezenlijk onderdeel van het kerk-zijn dat het verdient om nader uitgewerkt te worden.

Souvenirs

Op de laatste dag bood een lange wandeling langs de ruige en intens groene Ierse kust de gelegenheid om verbanden te leggen. Het bezoek aan Belfast had laten zien hoe religie een risicofactor is die gewelddadige conflicten kan aanwakkeren, en ook hoe het de potentie heeft om mensen bij elkaar te brengen. Geweld is echter ook persoonlijk. Omdat het jezelf kan treffen, maar ook omdat je soms de geweldsimpuls bij jezelf herkent. De vraag is hoe je met die impuls omgaat.

Ook voor kerken ligt hier een vraag. Hoe wordt je een geloofsgemeenschap waarin mensen zich veilig voelen en elkaar met respect behandelen? Genoeg uitdagingen. In de komende tijd gaat het convent op zoek naar manieren om een bijdrage te leveren aan het debat over religieus geweld. Zodat we de thuisblijvers meer souvenirs te bieden hebben dan zoete blokken fudge.

Dit artikel is geschreven door Pieter Dronkers en Joost Röselaers.

Beeldenstormen

Wat dreef mensen om beeldenstormen te ondernemen? Waarom kunnen wij dat nu niet meer goed begrijpen? Een analyse van Annemieke van der Veen. Lees meer

Recensie: Het Vrijzinnige Web

Op Zinweb verscheen al eerder een recensie van het boek Het Vrijzinnige Web, over de geschiedenis van vrijzinnigheid in Nederland. Nu ook een recensie uit de AdRem, het maandblad van de Remonstranten. Lees meer

Mag kritiek mooi zijn?

Kalle Brüsewitz schreef in zijn stuk De kunst van Oppenheimer over de rol die esthetiek kan spelen in spotprenten. Dat deed erg denken aan de manier waarop er in punk rock wordt geredeneerd. Het kan samenhangen met het idee dat aandacht voor schoonheid altijd ten koste moet gaan van de boodschap.

Lees meer

Bewaar je geheim!

Op 22 september vond de jaarlijkse predikantendag plaats, waar veel predikanten op de Dam in Amsterdam aanwezig waren en werde gefotografeerd. Predikant Caspar Visser ’t Hooft, actief in Frankrijk, heeft er in dit artikel weinig goeds over te zeggen.

Lees meer

Een met de Ene

Protestanten hebben veel meer met mystiek dan algemeen wordt aangenomen. Altijd zijn er protestantse denkers, dichters en stromingen geweest die ruimte gaven aan het mystieke verlangen naar eenheid met de Ene, ook in de twintigste eeuw. Tegelijkertijd hebben ze er ook vaak hun kritische vragen bij gehad. Dit boek laat zien hoe de Nederlandse protestantse mystiek zich in de twintigste eeuw ontwikkelde. Denkers als Abraham Kuyper, Aalders, Miskotte, Van Ruler, J.H. Bavinck en vele anderen passeren de revue. Maar ook dichters als Henriette Roland Holst, Willem de Mérode en Maria de Groot. De auteur geeft zo een representatief beeld van de veelheid aan visies op en beleving van mystiek in de verschillende protestantse stromingen.

Lees meer

Protestant worden? Liever niet

“Katholieken, kom in opstand”, zo roept de protestantse predikant Jan Offringa zijn rooms-katholieke medegelovigen, mijzelf incluis, in deze aflevering van VolZin toe. Hij somt het bekende trieste rijtje nog maar eens op: seksueel misbruik, discriminatie van vrouwen en homo’s, onderschikking van ‘leken’ aan priesters, enzovoorts. Beleefd beveelt hij de gemaltraiteerde katholieken een alternatief aan: Waarom niet overstappen naar een andere kerk? Naar Offringa’s eigen Protestantse Kerk bijvoorbeeld.

Lees meer

Recensie: Van huis uit protestant

Bij lezen van het boek van Hans Snoek ‘ Van huis uit protestant’ komt mijn eigen familiegeschiedenis mij sterk voor ogen. In drie of vier generaties tijd is de wereld waarin protestanten leven totaal veranderd. Als ik kijk naar het leven van mijn grootouders, mijn ouders, van mijzelf en mijn kinderen zie ik werelden van verschil. Dat spannende proces heeft Snoek in dit boek beschreven. Recensie door Jos van Oord.

Lees meer

Recensie: Het Vrijzinnige Web

Het HDC, Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme, van de VU heeft diens jaarboek als thema het vrijzinnig protestantisme gegeven. Het is interessant om te lezen hoe deze moderne stroming zich in met name de negentiende eeuw heeft ontwikkeld.

Lees meer