Berichten

God is de ‘Aanwezige’ of ‘Alles in alles’

God is geen heer op afstand

Religieus antropoloog Hans Feddema opent zijn geloofsbelijdenis: “In de Europese traditie staand noem ik me christen. Daarnaast boeien me taoïsme, hindoeïsme, boeddhisme, soefisme en de ooit als heidens gekwalificeerde druïdische, indiaanse en Afrikaanse ubuntu-spiritualiteit.” Hij wordt zich bewust van het stadium van zijn spirituele groei.

Mij bewust worden van het stadium van mijn spirituele groei in de cultuuromslag die nu gaande is, waarin mystiek en religiositeit aan aanhang winnen en religie aan populariteit inboet, was een uitdaging voor me, zowel in denken als bewustzijn. Ik ben er voor gaan zitten om te verwoorden wat ik voel en ervaar vanuit de Bron of mijn hogere Zelf.

“Religiositeit of mystiek omschrijf ik, zeker in deze tijd waarin de logica domineert, als leven vanuit het hart. Anders gezegd als: leven in verbinding of leven vanuit Godsbewustzijn.”

Mijn eerste onderzoek als antropoloog deed ik in een Tswana-stam in Zuid-Afrika. Ondertussen raakte ik ook bevriend met vele blanken Zuid-Afrikanen. Destijds begreep ik niet hoe zij ‘het elke zondag massaal en vroom ter kerke gaan’ verenigden met hun beleid van ‘apartheid’. Leerde Jezus ons dit met zijn ‘Koninkrijk van God is in je’? Was mijn religie niet een rationele constructie, begon ik mij af te vragen?”

Het leven als leerschool

Welnu, in die weg naar binnen ontdekte ik dat er in het christendom allerlei misvattingen waren geslopen. Een voorbeeld: zo zouden wij, mensen, totaal niet deugen en zou God uit boosheid daarover de kruisdood van Jezus willen. Iets wat schuldgevoel geeft en – daar hoef je geen psycholoog of socioloog voor te zijn om dat te weten – een negatief mens- en zelfbeeld in de hand werkt.

Ik zag dat er onhoudbare dogma’s en beelden van God als ‘straffende en belonende Heer op afstand’, waren ontstaan, die eerder onze innerlijke groei of wedergeboorte belemmerden dan bevorderen.

“In de leerschool van het leven maken wij al opgroeiende en doende fouten, die we vaak verdringen en zo tot schaduwen maken. Deze helen lijkt onderdeel van de ‘wedergeboorte’. Een gevleugelde uitspraak van Carl Jung is: ‘Het zien en erkennen van je schaduwen is al heling’.”

“God is niet een ‘straffende of belonende Heer op afstand’. Dit was lange tijd het kerkelijk godsbeeld. Iets waar Nietzsche terecht grote moeite mee had. God is de ‘Aanwezige’ of ‘Alles in alles’. Dit begrijp ik met beelden als zee en golf, bron en beek, wijnstok en rank, waarbij God de zee dan wel de Bron of de Wijnstok is en wij de golf, de beek of de rank. De Oer-werkelijkheid, die we God noemen, manifesteert zich continue, ook in ons.”

De Taoist Lao Tse verwoordt dit zo mooi met: ’De bewuste mens volgt geen uiterlijk gebod, maar een innerlijke wet, want drinkt uit de Bron en is altijd in verbinding met z’n Oorsprong’.

Maar als dat zo is, wat doen we dan met verhalen en mythen?

Die hebben een religieusmetaforische betekenis of zijn een eerbewijs aan een bijzonder mens. Bijvoorbeeld aan Boeddha of aan sommige keizers. Tijdens mijn onderzoek in Sri Lanka in een dorpje leerde ik van de boeddhisten het verhaal dat

Boeddha niet uit de schoot, maar uit de zij van zijn moeder geboren is. In de Romeinse tijd waren verhalen over een maagdelijke geboorte, behalve bij Jezus, ook het geval was bij sommige keizers als een eerbewijs aan een bijzonder persoon.

Het loslaten van dogma’s

De valkuil is zoiets letterlijk te nemen en tot dogma te maken, iets wat het boeddhisme niet doet, maar het officiële christendom wel. Dat is zelfs gedaan met begrippen als ‘uitverkiezing’ en ‘eeuwige verdoemenis’. Zolang kerken deze en andere dogma’s niet herroepen, blijft de kerk leeg lopen.

Inhoudelijke hervorming ten gunste van spiritualiteit en vooral voor het loslaten van onhoudbare dogma’s zijn noodzakelijk. De traditionele kerk heeft in mijn perceptie geen toekomst, tenzij zij kiest voor vrijzinnigheid, spiritualiteit en eenheid.

Foto: freeimages.com/janastiller

Column: Vrijzinnig als dogma

‘We noemen ons vrijzinnig’. We hebben geen dogma’s en iedereen is vrij om te geloven wat hij of zei wil. Wij zijn vrijzinnig. ‘Maar wat is vrijzinnig dan’, vragen de mensen. ‘Vrijzinnig is een gevoel, dat kun je niet uitleggen. Column door Kalle Brüsewitz Lees meer

Vrijzinnigheid: onbekend maakt onbemind

Op de website Nieuwwij.nl schreef columnist Jean-Jacques Suurmond een kritisch stuk over de vrijzinnigheid. Die is volgens hem te saai. Erik Jan Tillema schreef een reactie op de website van de VVP en Nieuwwij.nl.

Lees meer

Recensie – Leef je eigen mythe

Bart Smits – In 2000 verscheen het boek ‘Op ooghoogte, een portret van een postmodern geloof’, van Herman Wiersinga. Daarin schrijft hij onder meer over het kwaad dat de traditionele geloofsvoorstellingen, met name bepaalde dogma’s, aangericht hebben en nog steeds aanrichten. Daaraan moest ik denken toen ik het boek: ‘Leef je eigen mythe’, met als ondertitel ‘religie, mythen en ons zelf’ las.

Lees meer

Secularisten zien spoken in een kerkgebouw

In Trouw verscheen gisteren een ingezonden brief van Frank Bosman en Tom Mikkers  over besluit van gemeente Den Haag om kerken niet meer als stembureau in te zetten. Zij maken zich zorgen over hoe er wordt omgegaan met de scheiding tussen kerk en staat.

Lees meer

Het einde van de religieuze reservaten

Rechtgelovigen willen zich nogal eens boos maken over geloofsgenoten die de leer niet als de enige ware beschouwen. Je hoort ze regelmatig brommen over het gebrek aan religieuze oogkleppen bij minder eenkennige geloofsgenoten, die luisterend willen leren van andere religieuze tradities dan de christelijke. 

Lees meer