Rituelen bij rampen

Levenskunst gaat over het zelf in de hand hebben van je leven. Het maken van keuzes, het vrij zijn om te zijn wie je wil. Het lijkt soms op een wel erg ver doorgevoerde vorm van existentialisme. Maar hoe ga je dan om met rampen die je niet kunt beheersen?

Rampen

We hebben de laatste tijd zelfs in Nederland er mee te maken gekregen: rampen die ons allemaal tegelijk treffen. Of tenminste eentje, de ramp omtrent MH-17. Een ramp waar we niet alleen als individu op reageren, maar als land, als natie. Wat zelfs internationaal respect opleverde, en misschien zelfs trots. Want het is nogal wat, als land met een verschrikking omgaan op een manier die zowel respect toont aan wat er gebeurd is en de ramp niet te verheerlijken. En toch gebeurde er meer dan enkel respect tonen.

Het onzegbare zeggen

Door middel van een ritueel, een nationale dag van rouw, de lange stoet zwarte auto’s. Het zijn allemaal vormen van rituelen. En dat in een land waar staat en geloof strikt gescheiden zijn, worden er toch rituelen ingesteld om een vorm te geven aan datgene wat nooit vorm mag krijgen. Er wordt bespreekbaar, zichtbaar gemaakt, wat te moeilijk is om uit te spreken.

Zoals beschreven wordt in een artikel in De Bezieling: “Hebben rituelen, symbolen een functie om dergelijke ervaringen te boven te komen? Pastor van de Vate: “Zo’n gebeurtenis raakt aan een onderlaag in je bestaan: iets bijna onuitsprekelijks. Misschien heb je dan andere expressievormen nodig om het onbenoembare uit te drukken.””

Waarde

Zoals ik al eerder op Zinweb beschreef, hebben rituelen een waarde die zich ver buiten het religieuze domein bevindt. Rituelen verwijzen naar het fundament van dat wat wij zien als mens, een wezen dat in den beginne goed is. Dat we niet meer naar religieuze verhalen verwijzen om deze waarde vast te stellen, is van ondergeschikt belang. Daarvoor hoeven we maar te kijken naar welk perspectief dan ook: wat je ook aanhangt – wetenschap, humanisme, vrijzinnigheid, kapitalisme – allen doen beroep op een optimisme wat betreft de mens. Er is iets dat de mens voort laat bestaan, verhalen laat vertellen die het leven van waarde maken.

Onder het oppervlakte

En daarvoor hoeven we Charles Taylor’s boek ‘Bronnen van het Zelf’ nog niet eens gelezen te hebben. Daarvoor kunnen we de televisie aanzetten, en zien hoe iedereen continue bezig is een verhaal te vertellen over wie hij is en wat hij wil doen. Dat we daar niet altijd uitkomen, en dat er grote problemen van komen, dat klopt. Maar diep van binnen weten we dat er iets is, achter die soms ogenschijnlijke wanhopige oppervlakte. En als rituelen ons een handje helpen onder die oppervlakte te komen, waarom niet dan?

Afbeelding:much0 via Compfight cc

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *