Ritueel en ruimte

Steeds meer mensen kiezen ervoor om belangrijke momenten in het leven te markeren met een ritueel. Ritueelbegeleiders bieden hierbij de helpende hand. In de komende weken leest u iedere dinsdag en woensdag op Zinweb een artikel over rituelen. Vandaag aan het woord: liturgisch architect Pim van Dijk

Leuke vraag hier is: Bepaalt het ritueel de ruimte of bepaalt de ruimte het ritueel?
“Wij geven onze gebouwen vorm en dan vormen de gebouwen ons” zei Churchill ooit en dat is zeker zo voor ruimte en ritueel.

Al sinds vroegere tijden werden kerkgebouwen gebouwd op de as van west naar oost. Het oosten is de richting van waaruit we met elke volgende dageraad de toekomst kunnen verwachten. De toekomst die ooit zal leiden tot een perfecte, tijdloze wereld.

De afgelopen eeuwen werden kerken volgens een vast patroon ingericht. Vele decennia is daar weinig aan veranderd. Er veranderde immers ook weinig in het vieren van de liturgie. Nu de samenleving complexer wordt en de omgang met elkaar minder hiërarchisch, is de viering meer iets van de gelovigen samen en minder gericht op de autoriteit die iets oplegt.

De ruimte van de traditionele kerken leent zich minder voor de veranderde geloofsbeleving. Als liturgisch vormgever probeer ik samen met de gemeente de kerk zodanig vorm te geven dat het ruimte geeft aan de rituelen die voor hen belangrijk zijn. Hoe ik dat doe, is samen met de gelovigen goed kijken naar die rituelen en daar mooie transparante ruimtes voor maken. Ruimtes die uitnodigen tot reflectie, tot gebed, tot betrokkenheid bij de rite met meubilair dat vorm aan het ritueel geeft.

Een ruimte bestaat uit meerder plekken die verschillende kenmerken hebben. De lichtval, de akoestiek en de zichtlijnen bepalen veel van die kenmerken. En de kenmerken bepalen vaak de functie. Neem bijvoorbeeld een willekeurige kamer. Bij het binnen komen van de kamer horen we ook de eerste klanken van de ruimte en hebben we het eerste overzicht van hetgeen er zich afspeelt. Alle reden dus om daar even te aarzelen. Ik noem het de treuzelplek. Het midden van de ruimte is de plek met de minste dekking en de grootste zichtbaarheid. Ook de akoestiek er het meest ruimtelijk. Ik noem het de plek van aandacht.

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *