Requiem – Kan een traditie uitgevonden worden?

Rituelen en tradities nemen nog altijd een belangrijke rol in ons leven in. Zowel vanuit een religieus perspectief, als in het licht van een meer algemenere houding van levenskunst. Maar niet alle tradities zijn eeuwenoud. Is het mogelijk om nieuwe rituelen te creeëren, vroeg universitair docent Martin Hoondert zich af.

Lochem, Requiem voor… 10 jaar
Kan een traditie uitgevonden worden? Ja, dat kan. In 2005 initieerde de Stichting Requiem Lochem een jaarlijks Requiemconcert. Nu, tien jaar later, mogen we van een traditie spreken. Lochem was een van de koplopers, het initiatief om een muzikaal herdenkingsritueel rond Allerzielen te organiseren hing blijkbaar in de lucht. Een jaar eerder vond in de Heilig Land Stichting, een plaatsje vlakbij Nijmegen, het eerste Requiemconcert plaats. Na Lochem volgden andere plaatsen, waaronder Tilburg (jaarlijks concert door het kamerkoor Ad Parnassum in de Abdij Koningshoeven, sinds 2009) en Amsterdam (in het Concertgebouw, sinds 2011). 

Stichting Requiem Lochem sloot met het initiatief aan bij een veranderende herdenkingscultuur. De rooms-katholieke tradities van een kerkelijke viering ter nagedachtenis aan de overledenen van het afgelopen jaar en het daarop volgend bezoek aan het kerkhof vonden geen weerklank meer in onze veranderende cultuur. In onze tijd spelen de kerken een steeds kleinere rol, maar dat wil niet zeggen dat mensen niet meer op zoek zijn naar verbondenheid en naar plaatsen en momenten waarop de diepte van het bestaan gethematiseerd wordt.

Nieuwe tradities 
In die zoektocht zijn nieuwe rituelen en tradities ontstaan. Ik denk aan Allerzielen alom, het project van kunstenares Ida van der Lee, ook gestart in 2005. Ida van der Lee nodigde kunstenaars uit om kerkhoven rondom 2 november om te vormen tot creatieve plaatsen van herdenken en ontmoeten. En ik denk aan Requiem voor… en de vele andere Requiemconcerten. Dit muzikale ritueel brengt individueel verdriet samen in een kader, zonder dat hierbij een specifieke zingeving wordt opgedrongen.

Jaarlijks requiemconcert te Lochem
Zo is het jaarlijkse Requiemconcert in Lochem een waardevol en waardig ‘eiland in de tijd’, een traditie om te koesteren. Zie in de agenda meer informatie over dit concert op 2 november 2014.

Geschreven door Martin Hoondert (* 1967), universitair docent ‘Muziek, Religie & Ritueel’ aan de Universiteit van Tilburg. In zijn onderzoek richt hij zich op ‘muziek en de dood’: het Requiem, Requiemconcerten, muziek bij uitvaartrituelen, muziek en rouw. Twitter: @martinhoondert

Afbeelding: Pierre Metivier via Compfight cc

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *