Religieuze Framing

‘De termen geloof en conflict zijn niet zomaar inherent aan elkaar – dat is enkel de publieke opinie,of hoe het in de media naar voren komt.’ Dat stelt Maria Vliek (26). Zij woonde vijf jaar in Kenia en is momenteel terug in haar tweede vaderland, in verband met haar masteronderzoek voor de studie Religion, Conflict en Globalisation. Ze doet onderzoek naar identiteitsontwikkeling onder moslimjongeren in Mombassa, de grootste havenstad van het land.

Somalië

‘Conflicten worden vaak in een religieus kader (frame) gezet. Terwijl het zelden echt en alleen maar over religie gaat.’ Het framen van conflicten fascineert Vliek. ‘De vraag is waarom religie gebruikt wordt voor de typering van conflicten, en of de term ‘religieus conflict’ wel een eerlijke term is. Zo wordt de term ‘nationalistisch geweld’ bijvoorbeeld niet gebruikt.’
Somalië is volgens Vliek een klassiek voorbeeld. ‘Het conflict in dat land is al heel oud en complex, maar de religieuze framing is recent. Die heeft te maken met de globalisering en het internet, de acties van de internationale gemeenschap in onder andere moslimlanden, de (lokale) economie, deterritorialisering en nog veel meer. De lijst is eindeloos.’

Mombassa

Mombassa is in Kenia een interessante casus. Er wonen ongeveer net zoveel moslims als christenen, al eeuwen naast elkaar. Toch ontstaat ook hier, weet Vliek uit ervaring, sinds een aantal jaren een hang naar radicalisering onder onder anderen moslimjongeren. Dat heeft veel te maken met de aanslagen van het aan Al Qaeda gelieerde Al Shabaab (deze week nog!). Toch overheerst de overtuiging dat religie niet per se gewelddadig is. ‘Het religieus framen van een conflict heeft enorme impact, en heeft voor iedereen voor- en nadelen. Iedere religie kan in bepaalde lezingen als gewelddadig worden geïnterpreteerd. Het religieus framen van geweld wanneer er eigenlijk een andere oorsprong aan ten grondslag ligt, kan voordelig zijn voor de betrokkenen. Het is daarom belangrijk om niet alleen de aanwezige religies, maar vooral ook de context waarin een conflict optreedt, in kaart te brengen.’

Dichter bij elkaar

Het is een gevoelig onderwerp,  identiteit en religie. Daar is Vliek zich van bewust. ‘Maar ik ben hier voornamelijk als onderzoeker. Dat betekent dat ik luister. Ieder individu, radicaal of niet, geef ik een luisterend oor: dat is waar het voor mij om gaat. Ik ga niet in discussie – dat zou trouwens nog een hele opgave zijn – maar probeer te begrijpen wat zij vinden, hoe zij omgaan met het leven, met de overheid, hoe ze reageren op sommige gruweldaden. Het is niet aan mij om een mening te hebben.’ Als het gaat om gevoeligheden tussen de religies, is ze duidelijk. ‘Er bestaan zoveel geloofsovertuigingen naast elkaar, dat die niet perse het probleem zijn. Het gaat om de mensen. Sommigen vinden het bijvoorbeeld prettig als je een hoofddoekje draagt. Om dichter tot elkaar te komen, doe ik dat dan ook. Omdat ik blank en blond ben, ben ik al op genoeg manieren anders.’

Onder de aandacht

Veel mensen in Kenia zijn blij met het onderzoek. Niet alleen is het radicaliseren van jongeren – zowel vanuit religieuze achtergrond als vanuit etniciteit – een belangrijk item in Mombasa en Kenia, ook vinden veel Kenianen het prettig dat er aandacht is voor hun situatie. ‘Ze kennen mij al langer en weten dat ik oprecht met ze begaan ben. Ze vinden het prettig dat er eens echt naar hen geluisterd wordt en dat Kenia als casus met betrekking tot radicalisering onder de loep genomen wordt.’

Lees het hele nieuwe nummer van Doopsgezind NL hier

Photo Credit: Maria Vliek

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *