Religie als economische keuze?

Mathieu Weggeman lijkt er voor te pleiten dat religie wordt omarmd omdat het goed voor je is. Is dat wel vol te houden?

De beperkte mens

Weggeman begint zijn betoog met een sterk punt: de mens is beperkt. Het sluit aan op een discussie die op Zinweb in het artikel Heeft Darwin God bevrijd van de mens?. Daarin werd behandeld of het terecht is dat God wordt afgeserveerd omdat traditionele argumenten voor zijn bestaan zijn weerlegd. Weggeman geeft daar een interessante kijk op.

Hij geeft het idee van de gatenreligie. Telkens als de mens iets niet begreep werd de hulpstelling “God” ingeroepen om het gat te dichten. Het is tegenwoordig niet moeilijk voor wetenschappers en filosofen om die gaten met andere kennis te dichten. Tegelijkertijd waarschuwt Weggeman voor een al te trots effect. Het is verstandig toch wat bescheidenheid te reserveren voordat men vervolgens roept dat God niet bestaat. De beperkingen van ons verstand staan dat niet toe.

Geloof in God is beter

Weggeman zet dus de deur naar God op een kiertje. Wat hij vervolgens met dat kiertje doet is opmerkelijk. Hij schrijft:

Premisse 1: niemand heeft overtuigend bewezen dat God niet bestaat. En met ‘God’ bedoel ik dan een hogere macht of een samenstel van hogere machten die zowel heel concreet als uiterst abstract verbeeld kan worden. Premisse 2: het biedt voordeel om te geloven dat God wél bestaat. Er zijn tal van westerse onderzoeken waarin is aangetoond dat mensen die in God geloven langer leven, beter kunnen omgaan met tegenslagen, optimistischer en ondernemender zijn. Conclusie: kies er voor te geloven in God! (Bron: Volkskrant)

Een interessante stelling, zonder meer. Maar werkt geloof wel zo? Geloof en liefde zijn misschien wel met elkaar te vergelijken in dit opzicht. Je kiest er niet echt voor om verliefd te worden. Dat is iets dat je overkomt. Liefde is misschien wel een sprookje, maar God is dat misschien ook. Enige vrijheid in speculeren hierover is geoorloofd.

Je kan (op je computer)  heel erg gericht op zoek gaan naar een partner. Zelfde opleidingsniveau, zelfde inkomen, zelfde interesses, zelfde soort milieu, dat zit allemaal goed. Maar wordt je geraakt door die ander? Ben je samen wel echt gelukkig? Misschien wel, maar het is voorstelbaar dat zo’n verstandshuwelijk moeilijk vol te houden is. Althans, moeilijker dan bezielde, gepassioneerde, elkaar zonder meer begrijpende liefde, zelfs zonder al die berekende factoren.

Geloof als economische keuze

Liefde is een beetje misterieus (zo misterieus zelfs dat het misschien wel niet bestaat). Je weet nooit waarom je precies op wie verliefd wordt. Dat gebeurt gewoon. Je kiest daar niet voor, zo gaat de theorie. Is dat met geloof niet ook zo? Het doet denken aan lieden die zich tot het christendom bekeerden omdat ze dan een betere baan konden krijgen. Is dat nou geloof?

Dit principe wordt nu getransponeerd naar de psychologie. Maar dat maakt het alleen maar moeilijker. Nu moet je niet alleen iedereen om je heen ervan overtuigen dat je gelooft. Je moet ook jezelf in de maling nemen. Misschien ga je het zelf geloven als je maar vaak genoeg zegt dat je het zelf echt gelooft. Maar kan dat wel? Hou je dat wel vol?

Het is ook sprekend dat geloof wordt voorgesteld als iets “handigs”. Het is een ding, dat je kunt afdwingen, waar je wat mee kunt. Het levert je iets op en het is nog gratis ook! Het wordt voorgesteld als een economisch besluit om te geloven. Dat tekent de tijd misschien wel.

Lees het stuk Graag wat minder arrogantie in het debat over God van Matthieu Weggeman op de site van de Volkskrant.

Lucas van Heerikhuizen
Lucas van Heerikhuizen is afgestudeerd als master in de godsdienstwetenschappen. Momenteel is hij werkzaam als webdeveloper en WordPress docent. Tevens is hij actief als redacteur voor Zinweb.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *