Reizen naar de bijbel(2)

De Schriften als een literair product
Maar als we de reis naar de Bijbel nu eens vanuit een ander perspectief zouden kunnen aanvangen, waarin we niet onze godsdienstige opvattingen en vragen als uitgangspunt nemen, maar de zoektocht ondernemen naar de mensen die hebben geschreven en hebben geloofd. We moeten dan ernst maken met wat we al weten, namelijk dat die Bijbel uiteenvalt in een hele reeks boeken die allemaal in verschillende tijden zijn geschreven. Het bevat heel diverse geschriften van heel verschillende mensen met heel verschillende opvattingen. 

Als reisdoel kunnen we dan niet de Bijbel nemen, maar één specifiek boek en dat in zijn geheel lezen. De Nieuwe Bijbelvertaling biedt daar door het streven naar goede leesbaarheid ook de mogelijkheid toe. In de complete editie met inleidingen is er bovendien een korte introductie bij de verschillende boeken. Zo heeft de lezer een eerste, beknopte reisgids. Het gaat er om echt zo’n boek in zijn geheel te lezen en het als verhaal te begrijpen en niet gehinderd te worden door vragen als: ‘Is dit waar?’ of ‘Moet ik dit nu geloven?’ Maar bezig te zijn met vragen als: ‘Wie spelen in het verhaal welke rol?’ en ‘Wat wil de verteller mij nu laten weten?’. Daarbij is het wel van belang om ook ‘leesbare’ boeken te nemen, zoals De aartsvaderverhalen van Genesis 12, het begin van Exodus tot hoofdstuk 21, de boeken I en II Samuel, Jona, Ruth en in het Nieuwe Testament een evangelie in zijn geheel. Daarvan is Marcus het kortste en het meest als een doorlopend verhaal geschreven. Een hulpmiddel kan ook zijn het boek van Matsier ‘De Bijbel volgens Matsier’. Dit is het verslag van het lezen van de Bijbel door Nicolaas Matsier nadat hij de kerk had verlaten. Het ‘Boek van zijn jeugd’ bleef hem trekken en hij las het met andere ogen opnieuw. Het is van belang de Schriften te leren lezen als een literair product. Om de valkuil van de geschiedenis te vermijden kunnen de boeken van Finkelstein en Silberman ‘De Bijbel als mythe’ en ‘David en Salomo’ van nut zijn. Deze joodse archeologen leggen de bodemvondsten uit Palestina naast de geschriften en laten de grote verschillen daartussen zien. 

Ontmoetingen met mensen
Iedereen die op reis gaat, neemt ook zichzelf met zijn culturele bagage mee en uit de confrontatie met de tekst kan een nieuw inzicht ontstaan. Een boeiend voorbeeld van deze werkwijze laat de joodse psychiater Herman van Praag zien in zijn boek ‘God en Psyche’. Het boek bevat naast verhandelingen over moderne psychiatrie en de ‘brain-discussie’ excursies naar Bijbelse figuren, zoals Saul. De gelovige psychiater opent geheel andere inzichten. Een literair voorbeeld is het boek van de Amerikaans joodse schrijver Joseph Heller die het verhaal van David vertelt (God knows, vert. God weet) op een geheel originele wijze met allerhande verwijzingen naar de latere cultuurgeschiedenis, maar die maken dat je de verhalen van Samuel daarna met andere ogen leest en je merkt dat er daardoor dingen transparant worden die daarvoor niet waren opgevallen.

Kortom: Ga op reis door de tijd in de geest en word niet gehinderd door allerlei godsdienstige vooronderstellingen en opgelegde eerbied. Het gaat niet om de waarheid, maar om het onderkennen en leren kennen van de vreemdheid van die andere wereld, en vooral om ontmoetingen met mensen die aan de wieg van onze beschaving hebben gestaan.

Bron: VrijZinnig juni 2013

Claudia Pietryga
Claudia deed zowel een sociaal-agogische als journalistieke opleiding en is alweer bijna tien jaar freelance journalist. Ze schrijft het liefste over maatschappelijke onderwerpen en publiceerde onder meer stukken in de Flair, Hallo Jumbo, Spits, Het Parool, diverse blogs, lokale bladen en uiteenlopende (online) media voor met name ondernemers.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *