Recensie/Reflectie: Leer te strelen

De titel zal u wellicht verbazen. Zo op het eerste gezicht. Wat heeft  een theoloog  van doen met mijn streel-gedrag? Niet veel, lijkt mij. Maar ik heb het dan ook niet over onze lichamelijke mogelijkheden, ook al mag er best meer gestreeld worden. Maar ik heb het over onze verhouding tot teksten. Een recensie door Jos van Oord.

Leer te strelen?

Ik heb de titel uit een mooi boekje van Christiane Berkvens-Stevelinck, een remonstrants predikante uit Rotterdam. Zij schreef een boek over de Frans-joodse filosoof Marc-Alain Ouaknin, een groot kenner van de Joodse traditie. Ouaknin biedt ons een heerlijk open kijk op de mens, op God en heilige teksten. Christiane Berkvens heeft mij enthousiast gemaakt over zijn manier van denken.

Het hoofdstuk ‘leer te strelen’ gaat over de relatie tussen de lezer en de tekst. Er zijn twee manieren van lezen: wurgend of strelend. Je kunt een tekst proberen te be-grijpen. Je grijpt de tekst vast en de betekenis wordt voor altijd bepaald door de traditie waarin je staat. Het passende gebaar bij deze stijl van lezen is de vuist. Einde verhaal. De tekst is dood. Je kunt de tekst ook strelen. Dan ontstaat er een open veld tussen jou en de tekst. Het passende gebaar is de open handpalm. Je streelt de tekst zacht en zo komen de letters tot leven. Het gaat Ouaknin om een persoonlijk beleven van de overgeleverde woorden. Deze stijl spreekt me aan. De tekst heeft op deze manier een eeuwige jeugd. Steeds mag je op zoek gaan naar nieuwe betekenissen en toepassingen. En uiteindelijk is het mooist als de tekst door jou heen gaat, gestalte krijgt in jouw eigen lijf en leven.  Er zijn dus geen vastliggende interpretaties bij dit creatieve lezen, want elke tekst krijgt een vrije groei in het hart van degene die leest.

Luisteren, verstaan

Daarom is preken of meditaties aanhoren best lastig, want de prediker heeft op zijn of haar eigen manier de tekst gestreeld. En is dat wel de streling van de toehoorder?  Maar hoe persoonlijker je dat doet, des te meer kans is er op ‘goede verstaanders’. Je geeft immers een kijkje in je hart waar de tekst tot leven is gekomen. Tenminste, dat is te hopen.

Met deze open houding tot de teksten uit Schrift en Traditie stellen we onsteweer tegen het gevaar van pasklare antwoorden. Dat is het grote gevaar van vandaag. Religies kunnen elke creativiteit muilkorven, zegt Ouankin. Heilige teksten worden dan dode letters. Of wapens om mensen mee te doden. In naam van God of Allah.

Toekomst?

Wat zal het nieuwe jaar ons op dit gebied brengen? We houden ons hart vast. Maar laten we  ieder op zijn of haar eigen manier proberen de heilige teksten te strelen, erover te zingen en er bij te mediteren. Dan is er toekomst.

Voor 2016 geef ik de lezer de volgende dialoog mee tussen een leerling en zijn meester:

Een leerling kwam zijn meester bezoeken.
Deze vroeg hem:’Wat heb je geleerd?’
De leerling antwoordde: ‘ik ben drie keer door de Talmoed heengegaan.’
En de meester zei:’Maar is de Talmoed ook door jou heen gegaan?’

Over het boek:

9200000047395164 (1)Marc-Alain Ouaknin, de joodse gids van deze tijd
Christiane Berkvens-Stevelinck
Uitgeverij Skandalon, 2015

 

 

 

 

 

 

Afbeelding: Chajm via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *