Recensie: Waarom filosoferen?

In een tijd waarin volgens sommigen universiteiten zijn veranderd in baan centra, is de vraag die Lyotard zich vijftig jaar geleden stelde nog even actueel. En zijn aanpak is nog altijd verfrissend. Een recensie door Nicole des Bouvrie.

Filosofobia?

Volgens dit artikel leven we in een grimmige wereld. Een opleiding kost geld, dus moeten jonge mensen vooral een opleiding kiezen die leidt naar een baan. “Why bother studying wisdom, or how thinkers have tried to explain existence and other very anti-pragmatic puzzlements when you can better spend your time learning subjects that will get you a job?” Maar, zo stellen ze, filosofie is een manier om kritisch te denken en vragen te stellen die niet altijd binnen een bepaald domein behoren, maar onze gehele menselijke ervaring bekijken. En die filosofobia, dat is dus een teken van de elite die niet wil dat mensen vragen gaan stellen. Hoe anders kunnen de rijkste 80 mensen op aarde meer bezitten dan de 3,5 miljard armste mensen?

Opnieuw de vraag stellen

Daarom is het belangrijk om altijd maar weer opnieuw de vragen te stellen, en dat is waar de filosofie zijn core business van heeft gemaakt. Volgens Jean-François Lyotard beginnen filosofielessen veelal met de vraag: wat is filosofie. Dat is volgens hem de foute vraag: dat neemt namelijk al aan dat filosofie er is, er zou moeten zijn en een bepaalde belangrijkheid heeft. Hoe kunnen we dat weten, als we nog niet weten wat filosofie is?

Waarom filosoferen?

De vraag die we zouden moeten stellen, plaatst ons niet in de cliché oude leunstoel op zolder, maar midden in het leven. Tekenend natuurlijk voor de tijd waarin de colleges waarvan dit boek een optekening is, werd gegeven: 1964. Een roerige tijd in Frankrijk, waarin het subject steeds meer zich af begon te vragen wat zijn rol in het grotere geheel is. En als filosoof sta je daar middenin. Want als we vragen waarom we filosoferen, kan het ook maar zo zijn dat filosofie afwezig is. En dat we voor onszelf hernieuwen waarom we ookal weer in de weer gaan met die eeuwenoude boeken van Plato en Aristoteles als we vragen proberen te beantwoorden van vandaag de dag.

Prachtige reflectie

Dit kleine boekje leest als een sneltrein, helaas waren we niet aanwezig toen het college zelf gegeven werd, maar de sfeer en de stem die Lyotard verwoord komt erg goed over. Niet alleen voor mensen die zich nog weinig met filosofie hebben bezig gehouden. Juist ook voor degenen die al vele malen hebben gelezen waar de oorsprong van het fenomeen filosofie vandaan komt, zal verheugd kunnen zijn oevr de originele aanpak en inzichten die de revue presenteren.

Zeker een aanrader dus. 

Over het boek

Waarom filosoferen?
Jean-François Lyotard
Uitgeverij Klement, 2014. 

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *