Recensie: Made in Europe

Er komen louter slechte dingen uit Europa. Dat is de algemene tendens onder veel Europeanen. Stuk voor stuk mensen die hun identiteit koppelen aan landelijke en regionale tradities en artefacten, en zeker niet aan een Europese basis. Journalist Pieter Steinz bracht 208 Europese meesterwerken bij elkaar in Made in Europe om te laten zien dat Europa wel bestaat. Een recensie door Kalle Brüsewitz.

Willekeur

Steinz geeft het zelf al aan in de leeswijzer. De keuze voor de Europese culturele verworvenheden is eigenlijk compleet arbitrair. Niet dat de besproken werken echt willekeurig zijn, maar de artefacten moeten de illusie wekken willkeurig gekozen te zijn, “omdat anders de verrassing uit het boek is en het misschien zelfs tot verwarring kan leiden.” Belangrijk is namelijk dat benadrukt wordt dat elk besproken werk tijdloos is. Dit is de reden dat de werken alfabetisch gerangschikt zijn en niet chronologisch. Made in Europe bestaat uit hoofdstukken en subparagrafen. Allemaal bedoelt om hoofdzaken van bijzaken te scheiden en zo compleet mogelijk te zijn. 104 hoofdstukken, van Jacques Brel’s Amsterdam tot De Zwarte Madonna van Czestochowa. 104 kaderstukken, van Serge Gainsbourg tot Byzantijnse mozaïeken.

Compleet

Het is fascinerend hoe Steinz met 208 artefacten de kern van Europa weet te raken. Het streven is natuurlijk mooi: Laten zien dat Europa echt bestaat en niet alleen een aan elkaar opgedrongen verzameling van totaal los van elkaar staande culturen is. Europa deelt een gezamenlijke oorsprong, een gezamenlijk archief. De criteria die Steinz gebruikt bij het selecteren van de gebruikte artefacten zijn duidelijk en, wederom, arbitrair. Dit is gevaarlijk, omdat het zomaar niet meer kan worden dan een persoonlijke keuze van een individu. Steinz weet zich hier knap uit te redden. Ondanks dat we het van te voren weten en het simpelweg technisch onmogelijk lijkt, voelt het boek compleet en universeel aan.

Reizen

Steinz maakt kleine en grote reizen. De kleine reizen zitten verpakt in de informatieve en goed geschreven korte stukken bij elk artefact. Hij springt daarvan van Oorlog en Vrede van Tolstoj naar de muziek van Kraftwerk en de dancemuziek. Hij gaat van Shakespeare’s Romeo en Julia naar Kuifje. De grote reizen staan achter in het boek. Met kaarten van Europa koppelt hij de verschillende artefacten per kunststromingen aan elkaar. Een architectuurreis door Europa laat zien dat heel Europa vertegenwoordigd is. Ditzelfde geldt voor de reis die hij uitstippelt aangaande de beeldende kunst. Natuurlijk is dit ook een goede manier om te laten zien dat de schrijver in staat is om artefacten te selecteren vanuit heel Europa, maar dat lijkt ook geen moeite te kosten. Geen van de artefacten lijken er ten behoeve van de geografische spreiding bijgesleept te zijn.

Rob Krier

Ondanks dat Made in Europe compleet oogt kies de schrijver niet alleen voor de voor de hand liggende artefacten. Wie denkt er bij Europese culturele verworvenheden aan de Luxemburgse architect Rob Krier? Hij wordt geïntroduceerd als kaderstuk bij het hoofdstuk over de Rem Koolhaas als de architect met meer invloed op de Nederlandse architectuur dan Koolhaas. Krier is de architect van beroemde architectonische projecten als Helmond Brandevoort en woonblok ‘De Meander’ in Amsterdam. Dit stuk over Krier staat symbool voor het boek. Een wervelende reis door Europa aan de hand van 208 van de belangrijkste culturele verworvenheden.

Marsman

Steinz vat als Hendrik Marsman zijn boek en Europa samen: “Denkend aan Europa zie ik de ‘kathedraal van Chartres’ en de ‘Sixtijnse Kapel‘. Ik zie de toneelstukken van Shakespeare en Sacre du printempsvan Strawinsky. Ik hoor het slotkoor uit Bach’s Matthäus-Passion en Back in the U.S.S.R van The Beatles. Ik zie Fellini’s Satyricon en het Kuifje-album De scepter van Ottokar. Ik zie de Franse keuken, de Griekse tragedie, de Duitse romantiek, de Hollandse meesters, het Scandinavisch design, de Russische roman.”

Europa bestaat uit meer dan 500 miljoen individuen en een hele boel volken, maar Europa is ook één, of we nu willen of niet. Dat laat Steinz op een hele knappe manier zien.

Over het boek:

Made in Europe. De kunst die ons continent bindt.
Pieter Steinz
Nieuw Amsterdam, 2014

Photo Credit: j0sh (www.pixael.com) via Compfight cc

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *