Recensie: Kun je een betere wereld kopen?

Interessante materie, de vraag hoe we een mondiaal ethisch probleem op laten lossen door ieder individu voor zich, in de supermarkt. Waar producten en labels zich verdringen, alternatieven niet erg duidelijk zijn en het voornamelijk veel te veel tijd kost om werkelijk de keuze te maken die je wilt. En zelfs als je alle tijd zou hebben, stelt Wouter Mensink, dan nog is het ondoenbaar om werkelijk na te gaan welk lijden een specifiek product heeft voortgebracht. Tijd dus om na te denken over de structuur waarbinnen ‘fairtrade’ is ontstaan en opgeleefd is, en hoe het wellicht anders kan. Een recensie door Nicole des Bouvrie.

Bruno Latour: netwerken van dingen

Zo introduceert dit boek in eenvoudige bewoordingen de basis-filosofie van Bruno Latour, die geen onderscheid wil maken tussen mensen en dingen, maar deze onder één noemer neemt en bekijkt welke relaties al deze ‘actanten’ met elkaar aangaan. Het interessante aan dit boek is de stap die Mensink maakt naar de fair trade wereld waar hij het over wil hebben. Want Latour geeft volgens Mensink handvaten waardoor we kunnen begrijpen dat de netwerken die een proces van handel en verwerking van bijvoorbeeld koffiebonen, deze koffiebonen werkelijk anders maken. Of, anders gezegd, ontologische transformaties ondergaat, voor de filosofische ingestelde lezers.

Het bekijken van wat er werkelijk gebeurt met een product en hoe dit onze relatie daarmee verandert, maakt dit toch zowel theoretisch interessant vanwege de vele links met allerlei denkbeelden die worden gelegd, als ook een zeer praktisch boek dat je stil laat staan bij de vele (soms ook technische) omstandigheden waaronder producten ontstaan. Van koffieboon tot commodity.

Verbondenheid met lijden

Daarnaast behandelt Mensink over de manier waarop een gevoel van verbondenheid tot stand wordt gebracht, maar waarbij het een probleem is om werkelijk erachter te komen welk lijden er kleeft aan het mogelijk niet-fairtrade product waarmee je in de supermarkt in handen staat. En de manier waarop die publiekelijk wordt gedaan, wordt het probleem van zuiver handelen werkelijk een ‘politiek consumentisme’, of blijft het een individuele verantwoordelijkheid?

Toch bestaan er collectieve fairtrade-gemeenschappen, die door Mensink worden behandeld. Hij beschrijft deze en deelt ze in in verschillende klassen, om uiteindelijk de vraag te stellen of een collectief ethisch model zou werken, juist omdat het niet het individuele keuzemodel gebaseerd op het ‘lijden op afstand’ centraal staat. Zou een vorm van gezamenlijke bescherming mogelijk zijn, waarin alle leden van de wereldsamenleving centraal staan? Daartoe bekijkt Mensink het gedachtegoed van Peter Sloterdijk en Michel Foucault.

Aanrader

Al met al een zeer interessant boek, dat de juiste vragen stelt, zonder direct ze van een sluitend antwoord te voorzien. Maar juist door de aanwijzing van alternatieven voor de individuele manier van ethische besluitvorming die ieder voor zich doet in de supermarkt en in de groothandel, gaat er een wereld voor je open, die wellicht wel veel mooier is dan de huidige samenleving. Iets dat je niet kunt kopen.

kun_je_een_betere_wereld_kopen_w220

Over het boek

Kun je een betere wereld kopen? De consument en het fairtrade-complex
Wouter Mensink
Uitgeverij Boom, 2015.

Afbeelding: eatmorechips via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *