Recensie: Hoofddoek en maagdenvlies

Een boek dat oproept tot actie voor gendergelijkheid in het Midden-Oosten, geschreven door de Egyptische journaliste Mona Eltahawy die het explosieve onderwerp ‘de vrouw in de Arabische wereld’ durfde aan te roeren. Een manifest dat is bedoeld om te verhelderen én om verandering aan te wakkeren. Een recensie door Nicole des Bouvrie.

“Het is gewoon een feit dat er voor een meisje geen vreugde te beleven valt aan opgroeien, de ene ramp na de andere overkomt je, tot je ten slotte een oude vrouw bent die niks waard is en van geluk mag spreken als ze iemand vindt die medelijden met haar heeft”, citeert Eltahawy de Egyptische schrijfster alifa Rifaat die in Egypte werd geprezen als ‘authentieke Egyptische vrouw’. Het geeft aan hoe “ze ons haten”, en hoe algemeen aanvaard dat is.

Giftige mix van cultuur en religie

Eltahawy komt met haarscherpe analyses van oorzaak en huidige stand van zaken – niet alleen in Egypte maar in alle Arabische landen. De misdaden tegen vrouwen worden volgens haar “gevoed door een giftige mix van cultuur en religie die maar weinig mensen willen of kunnen scheiden, uit angst heiligschennis te plegen of anderen te beledigen.” Die angst, die moeten we laten varen, politieke correctheid en de tijd om te zwijgen – die is voorbij. Zelfs als enkel de helft van de zaken die ze aanhaalt waar zijn, dan heeft ze gelijk in haar oproep.

Verregaande analyse en kennis

Haar onderbouwende cijfers en verregaande kennis uit eerste hand door opgegroeid te zijn in Egypte en Saoedi-Arabië geven het geheel de benodigde kracht. Haar helderheid van taal, het nergens omheen draaien. Het geeft tegelijkertijd de bijna onbenoembare achterstand aan van vrouwen ten opzichte van de man. Waar we in Nederland misschien debatteren of de emancipatie geslaagd is, klaar is, of niet, is dat een debat dat nog lang niet in het Midden-Oosten gevoerd zal worden. 49% van de vrouwen in Jemen is analfabeet. In Saoedi-Arabië mag een vrouw – ongeacht leeftijd, opleiding, status – niets doen zonder toestemming van een mannelijke voogd.

Gelukkig is Eltahawy zich ook erg bewust van het mogelijke culturele imperialisme waarmee manifesten voor de vrouw in het Midden-Oosten mogelijk mee gepaard gaat. Eltahawy is hier duidelijk over: “Alleen wij kunnen onszelf redden. Ik heb nooit iemand gevraagd ons te redden van de vrouwenhaat – dat gevecht moeten wij zelf winnen.” Waarin het ‘wij’ verwijst naar niet alleen vrouwen, maar de gehele populatie van het Midden-Oosten.

Een nieuwe revolutie van de geest

Eltahawy positioneert zich op deze manier op een gevaarlijk midden. Geïnspireerd door haar eigen geschiedenis, en de feministen uit het Midden-Oosten die haar voor zijn gegaan – feminisme is verre van een Westerse aangelegenheid! – neemt ze haar positie in en roept ze op voor een revolutie die nog moet beginnen.

In verschillende hoofdstukken behandelt ze hoe het denken over de rol en positie van de vrouw terug te voeren zijn op fundamentele denkbeelden die veranderd moeten worden om enige revolutie teweeg te kunnen brengen. Vrouwen zijn geen snoepje dat verpakt moet worden om hun waarde te behouden. Seksuele intimidatie moet verzwegen worden om de reputatie van hun familie, hun universiteit, hun land niet te beschadigen. “Ons maagdenvlies is niet van ons. Het is eigendom van onze familie,” opent Eltahawy een indringend hoofdstuk over de ‘god van de maagdelijkheid’ waar veel onrecht dat vrouwen wordt aangedaan wordt gelinkt aan deze status van iets dat aan niemand anders toe kan horen dan aan jezelf.

Een heel interessant boek, dat iedereen die maar enigszins op de hoogte wil zijn van wat er gebeurt in de wereld moet lezen.

vdi9789023491316

Over het boek:

Hoofddoek en maagedenvlies – Waarom het Midden-Oosten een seksuele revolutie nodig heeft
Mona Eltahawy
Bezige Bij, 2015.

Afbeelding: PVBroadz via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *