Recensie: Het leven van Mozes door Philo van Alexandrië

Aan het begin van onze jaartelling bestond er een grote joodse gemeenschap in Alexandrië. De aldaar geboren Philo werd Grieks geschoold in onder andere Griekse filosofie. En hij schreef een omvangrijk oeuvre, wat grotendeels is bewaard. Nu in vertaling bij uitgeverij Damon: Het leven van Mozes. Recensie door Nicole des Bouvrie.

“De eer die bij een wijs man past, is het dienen van het werkelijk zijnde.” ~ Philo van Alexandrië

Achtergrond
Zich baserend op Exodus en Numeri vertelt Philo (ongeveer 20 voor Chr. – 60 na Chr.) het leven van Mozes voor een publiek van kritisch ingestelde Griekse intellectuelen. Tenminste, daar schreef hij het waarschijnlijk origineel voor. Maar dat maakt het voor lezers uit de moderne tijd nog niet minder interessant.

Het boek is geen exegesis en het gaat niet om een uitgebreide allegorische interpretatie. Meer kan het volgens de vertaler gezien worden als een introductie tot de persoon en filosofie van Mozes. Daarbij gebruikt Philo de uitgangspunten vanuit de Stoïcijnse filosofie als leiddraad en belicht hij het leven van Mozes vanuit vier perspectieven: Mozes als koning-filosoof, wetgever, hogepriester en profeet.

Verweving met Griekse filosofie
In de inleiding van deze uitgave wordt ingegaan op vele interessante aspecten, maar vooral ook de manier waarop Philo te werk is gegaan en de manieren waarop Mozes wordt gepresenteerd wordt belicht. De link met de Griekse filosofie waar Philo verregaand bekend mee was is heel interessant. Niet alleen geeft het inzicht in de manier waarop Philo Moze benadert, maar ook in hoe de categorieën die het Griekse denken heeft geïntroduceerd voor invloed hebben op het hedendaagse denken.

Sinaï
Denk bijvoorbeeld aan de tocht door de woestijn en het moment dat Mozes op de berg Sinaï de wetten van God in ontvangst neemt. “Er wordt dan verteld dat Mozes de duisternis binnenging, waar God was (Ex. 20:21). Philo interpreteert dit in de platoonse zin: Mozes aanschouwt daar de eeuwige, onzichtbare wereld van de platoonse Vormen, die de voorbeelden zijn van de zintuiglijk waarneembare wereld. Met behulp van deze interpretatie laat Philo zien dat Mozes de ideale platoonse filosoof-koning is, die de wereld van de Vormen heeft aanschouwd en op grond van zijn kennis daarvan bij uitstek geschikt is om te regeren.” (p.22-23)

De noot en de deugd
Een mooie vergelijking van Philo wil ik hier nog delen:
“In een noot zijn het zaad en het eetbare gedeelte hetzelfde: ze hebben dezelfde vorm en bevinden zich binnen op één plaats verstevigd en beschermd door een dubbele omheining (…). Hiermee wordt de deugd in haar volmaaktheid aangeduid. Zoals in een noot begin en einde hetzelfde zijn – het begin is het zaad, het einde is de vrucht – zo is dit ook het geval met de deugden. Elk van hen vormt een begin en een einde: ze vormt een begin omdat ze uit niets anders ontstaat dan uit haar eigen vermogen; ze vormt een einde omdat hij die leeft volgens de natuur, er naar streeft.” (p.146)

Over het boek
Het leven van Mozes – Philo van Alexandrië
Ingeleid, vertaald en toegelicht door Albert-Kees Geljon
Uitgeverij Damon 

Afbeelding: Herman Beun via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *