Recensie: Geen gezweef!

Er waart een spook door het westen en zij heet… mindfulness. Maar wat een verademing, dit scherpgeschreven boekwerkje van godsdienstwetenschapper Koert van der Velde. Eindelijk iemand die niet alleen de draak steekt met de mindfulness-hype, maar er juist ook de enorme behoefte aan religie in ontwaart. Recensie door Mirjam Windrich.

Mindfullness is hot! 

Want het gaat snel met mindfulness, overal kun je het doen en sterker nog: op steeds meer plekken moet je het doen. Mindfulness in het onderwijs, in de gezondheidszorg, in de politiek, bij de politie en bij defensie. Van der Velde presenteert ons even een duizelingwekkende hoeveelheid manieren waarop overheden, hier en in de VS, ons mindfulness in de maag willen splitsen.

Alles onder het mom van wetenschappelijkheid en neutraliteit want nee, er is niets religieus aan mindfulness. Het is gewoon goed voor je, om je te ontspannen, om je te concentreren. En het werkt goed tegen depressie, lamlendigheid, stress en wat al niet dat ons persoonlijke geluk en optimaal functioneren in de weg staat. Mindfulness richt zich op vooruitgang, op groei en op geluk. Het leven is een feest.

Werkt dat dan?

Dat mindfulness direct voortkomt uit het Boeddhisme, dat in essentie zegt dat het leven lijden is, wordt daarbij vakkundig omzeild en verzwegen. De duizenden wetenschappelijke onderzoeken – volgens Van der Velde van matige kwaliteit – richten zich op de vraag ’werkt mindfulness’? En het antwoord is altijd ’ja’. Hoe het werkt wordt niet onderzocht, dat is niet interessant. En daar is een uitgekiende strategie aan voorafgegaan, mede door de uitvinder van mindfulness: Jon Kabat-Zinn.

Zelf heeft hij het toegegeven: hij legt uit wat ’dharma’ is zonder het woord uit te spreken. Verder is hij zelf op het spoor van mindfulness gekomen door een intense religieuze ervaring. Wat is hier toch aan de hand? Van der Velde zegt het treffend: Mindfulness gaat er in onze sterk geseculariseerde cultuur in als miswijn in de vroegere dorpspastor. Als we het religie zouden noemen, werd het niets.

Spiritualiteit zonder gezweef

Het woord spiritualiteit mag vallen, maar wel met een geen gezweef-garantie. Dat mindfulness in wezen meer doet dan je concentratie versterken, sterker nog: dat het je zuiver-religieuze ervaringen brengt (zoals een gevoel van tijdloosheid) wordt niet hardop gezegd. Evenmin als het feit dat de instituten en mindfulnesstrainers net zo goed moralistisch zijn. Want dat je rechtop moet zitten is een voorschrift, een oordeel, een cultureel gebruik uit Zuid-Oost Azië.

Van der Velde heeft voor dit boek uitgebreid onderzoek gedaan in populaire en wetenschappelijke literatuur en een paar kopstukken uit het vakgebied geïnterviewd. Hoogleraar Boeddhisme André van der Braak (VU) bijvoorbeeld die het heeft over de ’hier en nu maffia’. Want wat is er mis met toen en straks? Je kunt het verleden niet straffeloos uit het leven schrappen. Ervaringen uit het verleden zijn juist belangrijk en interessant, ook als die opkomen tijdens het mediteren.

Onschuldig en positief, of…?

Een dun en zeer goedgevuld boekje waarvan vooral blijft hangen, en dat zal ook de bedoeling geweest zijn, dat mindfulness zo onschuldig en positief lijkt. Maar dat Breivik zenmeditatie deed voordat hij toesloeg. En dat het ook ingezet wordt om militairen zich beter te kunnen concentreren, afstand van hun emoties te houden, minder stress te hebben, beter te kunnen schieten en dus betere moordenaars te kunnen zijn.

Het is duidelijk en Van der Velde zegt het ook: ’We kunnen ons geen naïeviteit meer permitteren op religieus gebied.’

9200000047777395Over het boek:

Geen gezweef! Mindfulness zonder dat het mindfoolness wordt
Koert van der Velde
Uitgeverij Damon, Budel, 2015

 

 

 

 

Afbeelding: jmtimages via Compfight cc.

 

Mirjam Windrich
Mirjam Windrich - Mindful Analysis biedt kortdurende online geestelijke hulpverlening aan voor relatieproblematiek en psychische klachten. Binnen een week resultaat (wordt deels vergoed door de zorgverzekeraar). drs. Mirjam Windrich is coach en psychosociaal therapeut. Haar praktijk bevindt zich in Amsterdam-Zuid. Neem voor een afspraak of meer informatie contact op via info@mirjam.nu. ® Mirjam Windrich
1 antwoord
  1. Re Actief zegt:

    Tja, Boeddhisme is dan ook geen godsdienst, maar een religie (wel verbinden- re-ligare, maar geen god). Schrijver doet net alsof u en ik randdebielen zonder internet zijn. Iedereen die enige interesse heeft in mindfulness komt al heel snel de achtergronden er van tegen.

    En wat heeft de zenmeditatie van Breivik hier mee te maken? Hitler was ook een christen, bommengooiende amerikaanse presidenten eveneens. Dus ja, het christemdom is best wel fout.
    Insinuatie door associatie, bah, wat een misselijkmakende techniek.

    Grootste gotspe is de claim en toeëigening van Tijdloosheid als zuiver-religieuze ervaring. Ga gauw je mond spoelen, vieze reli-fascist. Waar haal je de gore moed vandaan om Tijdloosheid door meditatie te claimen als religieuze ervaring? Het is een menselijke ervaring. Meditatie is immers veel ouder dan christendom, boeddhisme, etc. bijelkaar. Hoe kon Boeddha anders mediteren als het 2600 jaar geleden niet al een bekende techniek was?

    En dat claimgedrag is iets waar godsdiensten allemaal de fout in gaan en allemaal de mensheid verdelen in plaats van samenbrengen. Iets wat dit boekje klaarblijkelijk ook doet: verdelen en kapot maken. Dat kunnen we met een gerust hart aan de (wereld)godsdiensten overlaten.

    Klinkt alles bij elkaar als een veel vager en insinuerender boekje dan mindfulness ooit zal zijn.

    Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *