Recensie: Flexibel geloven

Er is nogal wat mogelijk als het gaat om geloven in Nederland: keuze genoeg tussen verschillende stromingen en denkbeelden. Maar moet je wel kiezen, of kun je ook ‘flexibel’ geloven? Een boekrecensie door theoloog Jos van Oord.

Persoonlijke weg

In mijn jeugdjaren gaan we op zondag naar de Gereformeerd Vrijgemaakten. Al snel kiezen mijn ouders voor de Gereformeerde kerk. De wereld is dan Gereformeerd, de bakker, de fietsenmaker, mijn vrienden. Dan vlieg je uit. En achtereenvolgens raak ik betrokken bij Youth For Christ en de evangelist Corrie ten Boom. Later, in mijn (theologische)studietijd ben ik een tijdje‘van God los’. In de jaren 70 word ik geboeid door onder andere de politieke theologe Dorothee Solle (met haar aandacht voor mystiek en engagement). Als ik uiteindelijk na wat andere functies toch predikant word maak ik in mijn eerste gemeente kennis met vrijzinnigen én confessionelen. Weer verder op in mijn ‘geloofsloopbaan’ word ik predikant van een oecumenische gemeenschap met katholieken en protestanten en veel ‘Godzoekers’. Daarna word ik  directeur van een cultuurhuis en organiseer ik veel Happinez lezersaanbiedingen en kom ik in contact met de zgn. nieuwe spirituelen. Een heel nieuw gebied voorbij de grenzen van mijn godsdienst. Van al die ‘kleuren’ van geloven heb ik wat bewaard in mijn hart en ziel.

Via het boek Flexibel Geloven van Manuele Kalsky en Frieda Pruim weet ik nu dat ik een MRB’ er ben.

Multiple Religious Belonging

MRB staat voor  Multiple religieus belonging. Bij mij  het  anders, wat meer verbonden met perioden in mijn leven en met mijn werk als theoloog, dan bij al die mensen die in dit mooie boek geïnterviewd zijn.  Bij hen is het breder, weidser en vaster.  Zes van de elf combineren elementen uit verschillende levensbeschouwelijke tradities met elkaar. Diana Vernooij bijvoorbeeld is én christen én boeddhist. Ze zingt Huub Oosterhuis-liederen en doet van harte mee aan boeddhistische rituelen. ‘Goede vrijdag’ zou ze niet willen missen, maar ook niet de boeddhistische meditaties. Weer een ander gaat graag naar Taizé, maar is ook druïde. Zo wordt nogal wat gecombineerd bij de geinterviewden: soefisme en elementen uit Jodendom/ christendom, christendom en hindoeïsme. Het zijn flexibele gelovigen. En het ene vult het andere aan .

De andere vijf geïnterviewden zijn bekeerd: bijvoorbeeld van atheïsme tot christendom of van christendom tot boeddhisme. Een van de portretten is Anne Dijk: dochter van een predikant die zich bekeerd tot de islam. Een ander laat het christelijk geloof los en stapt over naar het Jodendom.

Stuk voor stuk mooie bijzondere portretten. Er staan van alle elf mooie foto’s bij. Fijn voor de inleving in het verhaal. Frieda Pruim, journaliste, schrijft het trouwens allemaal heel boeiend op.

Manuele Kalsky, theologe, geeft in het slothoofdstuk een analyse van het geheel van de interviews. Er is  in Nederland niet veel bekend over Multiple religieus belonging. Mensen meanderen in talloze varianten door de samenleving, citeert ze Ruard Ganzevoort (hoogleraar VU). We zitten niet meer in alleen de bedding van kerk, moskee of synagoge. Heel aansprekend is de aanduiding ‘bi-religieus’. Zo noemt een van de geïnterviewden zich: vader hindoe, moeder katholiek.

Hoe zal het verder gaan met deze MRB’ers? In ieder geval wordt er, zo belooft Kalsky, meer onderzoek naar gedaan. Nog belangrijker is de vraag naar de effecten op de samenleving. Voorbij de dualiteit (wij-zij) gaat het bij deze flexibele gelovigen om ‘een op verbinding gerichte manier van leven’. Het kan niet anders dan dat Geloven-in-meervoud ook van betekenis kan zijn voor een vriendelijker samenleving. We zullen dan wel – en Kalsky doet een beroep op kerken en religieuze bewegingen – deze nieuwe spirituelen en flexibele gelovigen recht moeten doen.

Enthousiast

Kalsky zelf  is in ieder geval enthousiast. Ik ook. Ik  hoop dat al deze mooie mensen  een plek krijgen in veelkleurig Nederland.  Al moet ik zeggen dat ik minder van het combineren ben. Wel flexibel: al die andere religieuze- en spirituele gedachten verdiepen  mijn eigen geloof vanuit de joods-christelijke traditie. Ik voel me dan ook wel thuis bij de aangehaalde hoogleraar Van Bruck uit München die stelt dat de levensbeschouwing die iemand van kind af mee krijgt toch uiteindelijk de basis vormt. Hij is een christen die zijn geloof door de boeddhistische identiteit verrijkt. Ik herken dat in deze fase van mijn leven. Tal van spirituele gedachten uit bijv.soefisme of boeddhisme helpen en verrijken mij bij de uitleg van Bijbelse verhalen. Ik ga er daardoor weer eens anders naar kijken.

Maar ik ga niet claimen of labelen. Dit is de boodschap van dit prachtig uitgegeven- en geschreven boek: krijg oog voor de religieuze meerstemmigheid en het zal u goed doen.

9200000027972121

Over het boek:

Flexibel  geloven
Manuela Kalsky en Frieda Pruim
uitgever:Skandalon Vught

Afbeelding: haz[a_a] via Compfight cc.

Jos van Oord
Jos van Oord is theoloog en predikant. Vanuit zijn jarenlange betrokkenheid bij cultuur, welzijn, zorg en spiritualiteit is hij inzetbaar op velerlei gebied. Zijn hart gaat als eerste uit naar het 'vertalen' van Bijbelse verhalen naar de vragen van vandaag.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *