Recensie: Essay over de gift

Een prachtig uitgegeven vertaling van een klassieker die onontbeerlijk is voor iedereen die geïnteresseerd is in menselijke verhoudingen, sociologie, geschiedenis, economie en/of filosofie. Een pareltje van inzichten die onverminderd actueel zijn. Want waarom geven we elkaar geschenken? En wat verwachten we daarmee van de ander? Een recensie door Nicole des Bouvrie.

Achtergrond van het boek

In 1923-24 toen dit boek geschreven werd, was het begrip sociologie nog niet zo vastgesteld als wat het nu is. Zoekend naar een manier om betekenis te ontlenen aan gebruiken en culturen die niet de onze zijn, maar die toch heel veel overeenkomsten hebben met de onze, probeert de franse Marcel Mauss te begrijpen waar onze gebruiken van het geven van cadeaus en de huidige martkeconomie op gebaseerd is. Daartoe onderzocht Mauss op een heel eigen manier het fenomeen van het geven, zich beroepend op ooggetuige verslagen van mensen die op verre reizen in contact waren gekomen met vreemde culturen. Van Polynesië tot Noord-Amerika.

Van bijzondere feiten tot ruime inzichten

De kracht van het boek ligt in de hoeveelheid feiten die door Mauss boven water worden gehaald, zonder dat direct te willen indelen en beoordelen naar Westerse maatstaven. Door te kijken naar wat er eigenlijk gebeurd in een bepaalde cultuur, probeert hij inzicht te krijgen, maar niet door het te vergelijken of in te delen in rangen en niveaus van ontwikkeling. Daardoor komt er ruimte voor inzichten die er anders niet waren geweest.

De uiteindelijke vraag waar Mauss zich mee bezig houdt is die van het geven. Waarom nodigen sommige culturen de buren en vrienden en familie en vijanden uit, en geven ze zoveel uit aan ontvangst en gastvrijheid, waarom geven ze soms al hun bezittingen weg? En hoe komt het dat de gasten op hun beurt eigenlijk datzelfde weer teruggeven? Waarom bestaat er een bijna morele plicht tot in ontvangst nemen en teruggeven? Hoe komt het dat ogenschijnlijk niemand misbruik maakt van het gulle geven? Welke rol heeft dit alles in de samenleving in totaal, in de rol van het heilige en het magische?

Mauss laat zien hoe het geven en ontvangen te maken heeft met de manier waarop mensen zichzelf als onderdeel van de wereld zien, en hoe dingen als bezit de geest van de oorspronkelijke eigenaar of maker bij zich houden. De geest van de doden, de geest van de goden, alles is verweven en alles is onderdeel van een eeuwige wederkeer. Iets dat nog altijd de grondslag vormt van ons eigen systeem van rechtspraak en onze economische verhouding tot de wereld.

Een heel bijzonder boek, een aanrader.

9789089533470_w215

Over het boek:

Essay over de gift
Marcel Mauss
Boom, Amsterdam 2014.

Afbeelding: Victor Bezrukov via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *