Recensie: De Wet als Kunstwerk

Het boek dat zijn magnus opus zou moeten worden, het manuscript opgestuurd ging hij op reis en kwam op tragische wijze om het leven boven Oekraïne tijdens de vlucht MH17. Het boek is uitgegeven en biedt een eigenzinnig perspectief op de wet en het rechtssysteem. Met een voorwoord door zijn zoon. Recensie door Nicole des Bouvrie.

De wet als instrument of als kunstwerk

Is de wet te zien als een Zwitsers zakmes: overal inzetbaar, om orde te geven, om duidelijk te maken wat de rechten en plichten zijn tussen burger en overheid? Heeft een wet altijd voornamelijk een functie? Of is de wet meer dan zo’n pragmatisch geval? Willem Witteveen stelt dat we, in navolging van jurist én schrijver Franz Kafka, de wet op kunnen vatten als kunstwerk. “De wet is geen instrument, maar de open plaats voor een denkbeeldig gevecht om macht en betekenis.”

De tien gouden regels

Uitgaande van een land zonder wetten, waaraan zou een wetboek dan moeten voldoen om hanteerbaar en rechtvaardig te kunnen zijn? Er zijn tien interne richtlijnen waar aan voldaan meot worden om een gezag claimende tekst als wet te herkennen. Deze tien richtlijnen vormen de basis van het hele boek. Elke richtlijnen wordt door een beschouwing op drie verschillende denkers toegelicht en verbreed. Zo worden geschiedenis, ontwikkeling en verschillende perspectieven op denkbeelden omtrent verschillende aspecten van de totstandkoming en handhaving van de wet als kunstwerk toegelicht. En dat maakt een totaal van een nauwgezette inleiding in de rechtsfilosofie. Die als bron geen onderscheid maakt tussen filosofen, schrijvers en politici. 

Noodzaak van utopische vraagstukken

Meer dan een inleiding in de rechtsfilosofie geeft Witteveen ook een kritiek op de huidige samenleving. “Tekenend is dat wat begon als een fundamentele discussie over de rol van de wetgever is verzand in een met toetsen en procedures opgetuigde bureaucratie,” stelt Witteveen. Temidden van de chaos van het huidige politieke klimaat, de wanorde in de machinekamer van de wetgeving, pleit Witteveen er voor om de vraag naar wat zinvolle wetgeving is en hoe die te ontwerpen te blijven stellen. Zelfs als dit een utopisch streven lijkt te zijn.

Plek voor kunst

Maar dit boek is nog op een andere manier meer dan een inleiding in de rechtsfilosofie. Door de integratie van kunst in het boek, krijgt het nog een laag van beschouwing die zeer waardevol is voor het geheel. Zo is er een theaterstuk in vier bedrijven opgenomen waarin de constitutionele dialogen aangegaan worden tussen Aristoteles, Plato, Montesquieu, Diderot, Bentham, Foucault en Fuller. En een verzameling collages en miniaturen van de schrijver achterin het boek geven nog eens en ander inzicht: in Witteveen en zijn passie om de wet als kunstwerk vorm te laten krijgen en voor te stellen. 

Over het boek:

De Wet als kunstwerk
Willem Witteveen
Uitgeverij Boom  
494 p. 

Afbeelding: dannymac15_1999 via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *