Recensie: De vrouw als kunst, de kunst als vrouw

“A van Abyssaal”, de titel van het boek werpt direct een eerste vraag op: ‘Wat is “abyssaal”?’ Vanuit het latijn duidt het op ‘afgrond’ en vanuit het Grieks op ‘heel diep’. Wat heeft dit met de vrouw te maken? En met de kunst? Een recensie door Nicky Sauren.

De kunst heeft vaak een diepere betekenis die gezocht moet worden door de observeerder, de boodschap die het kunstwerk over wil brengen, ligt er meestal niet dik bovenop. Maar hoe kan de vrouw gelinkt worden aan deze termen? 

Geen pretje voor de man
Francis Smets probeert met zijn boek duidelijkheid te verschaffen over de betekenis en de rol van de vrouw in de kunst, door overzichtelijk de kunstwerken en de filosofie binnen dit kader in kaart te brengen van de prehistorie tot het heden. De metafysische manier waarop hij dit aanpakt strookt met het mysterie van de vrouw: de rechtlijnige, feitelijke manier waarop de man de wereld ziet en beoordeelt is niet in staat dit mysterie te doorgronden. 

De mannelijke kunstenaar lijkt bezeten van een soort angst en soms ook afgunst voor de vrouw en tracht dit in beeld of tekst vast te leggen, het begrijpelijk te maken. Maar zoals de schrijver zelf zegt: ‘Lezer die je in dit boek begeeft, laat alle hoop varen’. De vrouw zit zó vol geheimen, dat de kunst dat ook zit. De waarheid van de vrouw is veranderlijk en niet rationeel, de orde waar de man de voorkeur aangeeft, wordt door de vrouw ondermijnd door anarchie, vrijheid en onzekerheid.

Een dodelijke omarming
De vrouw heeft een bepaalde macht, doordat zij in haar schoot nieuw leven kan dragen, maar vooral omdat zij door haar schoonheid de man in haar greep kan houden door hem te verleiden en verlangen op kan wekken. De link naar vroeger tijden waarbij een priesteres mannen op kon laten draven om seks met haar te hebben en ze direct daarna te laten doden; of de link met de natuur, waarbij het bidsprinkhaan vrouwtje na coïtus het mannetje verorbert; bacteriën en microben die elkaars DNA opeten om zichzelf te repareren of voort te planten. Erotiek (eros) en de dood (thanatos) staan vanuit vrouwelijk perspectief recht tegenover elkaar, op één lijn, niet als tegenpolen maar als gelijke doelen in het leven. Het leven begint en eindigt in de omarming van de vrouw.

Afgrond?
Na het lezen van dit boek, vraag ik me af of ik – als vrouw zijnde – trots mag zijn op de afgrond die in mij huist? In de wereld van de kunst en de filosofie is de vulva (het ontbreken van een penis) een bron van creativiteit. Zelfs feministische (vrouwelijke) kunstenaars putten voor hun werk uit deze mysterieuze “grot” en vanuit natuurlijk instinct en oerdrift, zocht men 40.000 jaar geleden al grotten op om juist dáár tekeningen te maken. Ver van het licht en de realiteit, de nachtelijke sferen in. 

Tussen toen en nu lijkt niets anders dan de vrouw centraal te hebben gestaan in het leven en de kunst ervan: is het dan nog wel nodig feministische standpunten te verdedigen? Het ligt overal al zo dik bovenop, maar we lijken het niet te beseffen.

Praktische informatie:
A van Abyssaal, De vrouw als kunst, De kunst als vrouw
Francis Smets
Uitgeverij Garant
274 bladzijdes.

Afbeelding: h.koppdelaney via Compfight cc

Nicky Sauren
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *