Recensie: De profeten

Aat-Lambèrt de Kwant recenseert boeken die recent uitkwamen. Dit keer: Abraham Joshua Heschel – De profeten, Skandalon, 2013. Het meesterwerk The Prophets (1962) van Abraham Joshua Heschel is bij Skandalon in vertaling verschenen. De profeten is een briljant onderzoek naar de oudtestamentische profeet als uniek mens, en in die gedaante als boodschapper van God. Het toont de betrokkenheid van de Eeuwige bij de geschiedenis van de mensheid.

‘Profeten hebben volgens Heschel het vermogen om zich te vereenzelvigen met Gds pathos. Heschel zelf heeft dit overtuigend voorgeleefd in zijn niet aflatende strijd voor gelijkheid, samen met Martin Luther King.

The Prophets van Abraham Heschel werd bij verschijning in 1962 meteen herkend als een meesterwerk, een boek vol bijbelse geleerdheid. Een briljant onderzoek naar de oudtestamentische profeet als uniek mens, en in die gedaante als boodschapper van God. Het boek toont de hartstochtelijke betrokkenheid van de Eeuwige bij de geschiedenis van de mensheid. De profeten kijken naar de samenleving vanuit de optiek van God, die schreeuwt over onrecht en ijvert voor gerechtigheid. Dit door velen gewaardeerde boek biedt lezers van het Oude Testament – joden, christenen en anderen die geïnteresseerd zijn in het bijbelse denken – de mogelijkheid om inzicht te krijgen in de betekenis van religie en de diepste vragen van de mens.

Rabbijn Abraham Heschel (1907-1972) vluchtte in 1939 van Polen naar de VS. Hij werd hoogleraar en groeide uit tot een van de belangrijkste joodse theologen en filosofen van de twintigste eeuw. Door de bestudering van de profeten rees in hem de overtuiging dat religiositeit vraagt om betrokkenheid bij politiek en maatschappij. Hij was bevriend met Elie Wiesel en Martin Luther King.

Hij is te beschouwen als de evenknie en opvolger van Martin Buber (1878-1965) en stamt uit dezelfde chassidische traditie. Zijn boeken blijven inspirerend voor het gebed. Samen met Buber ontwikkelde hij de filosofie van de dialoog, maar terwijl Buber deze zag als ich und Du spreekt Heschel van Ich und du, omdat het voor hem niet de mens is die God zoekt maar primair de Eeuwige die de mens zoekt.

Zelf toonde Heschel zich ook profetisch door zijn eigen Joodse gemeenschap een kritische spiegel voor te houden, zo blijkt uit het voorwoord van zijn dochter, Susannah Heschel.

Een van de uitzonderlijke trekken van het leiderschap van haar vader was zijn kritiek op zijn eigen gemeenschap. “Hij sprak zich uit tegen racisme en oorlog, maar stond evenzeer kritisch tegenover de Joodse religieuze instellingen.”Elke sabbat komen er grote groepen joden bij elkaar in de synagoge en vaak vertrekken zij weer zoals zij gekomen zijn. Het bidden is vrijblijvend geworden, toevertrouwd aan rabbijnen en cantores die niet kunnen inspireren omdat “zij de taal van de ziel niet kennen”. 

De kritiek naar zijn eigen gemeenschap werd Herschel niet in dank afgenomen en hij was daardoor niet altijd welkom in de joodse gemeenschap. “Tot op de dag van vandaag geven veel joden de voorkeur aan een boodschap die seculier is en niet religieus; een boodschap die joden voorstelt als slachtoffers en niet als mensen die hun verantwoordelijkheden hebben in de politieke arena; een boodschap die het jodendom prijst en hen niet onder kritiek stelt. “Mijn vader vertelde zijn hoorders niet wat zij graag wilden horen, maar zei hun wat er verbeterd diende te worden.

Zijn woorden zijn universeel en verdienen het ook door kerkelijke gelovigen van welke gezindte dan ook, ter harte woorden genomen, ook in de koffiekamers na de erediensten, zodat we daarna als veranderde en geraakte gelovigen weer naar huis gaan.

Zie ook: Abraham Joshua Heschel God zoekt de mens. Een filosofie van het jodendom, Abraxas, 2005.

Deze uitgave kwam tot stand op verzoek van rabbijn prof. Yehuda Aschkenasy (1924-2011) en wordt door velen aanbevolen.

Aat-Lambèrt de Kwant
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *