Recensie: De kinderjaren van Jezus. ‘Zie, hier is een heel nieuw leven voor je’.

De titel van deze roman uit 2013 van de Zuid-Afrikaanse schrijver Coetzee zet de lezer op het verkeerde been. Nergens in het verhaal gaat het over de jeugd van Jezus. Toch zijn er veel verwijzingen naar het christendom. Een recensie door Wim-Jan Renkema.

Immigranten

In deze roman gaat het over twee immigranten: Símon, een man van middelbare leeftijd en David, een kleine jongen. Zij zijn niet verwant. De man heeft de zorg voor de jongen op zich genomen. Zij komen aan in een Spaanstalig land en de man doet zijn best hier in te burgeren. Hij vindt al snel onderdak, gaat werken in een haven en zoekt ondertussen naar de moeder van de jongen. De jongen is een intelligent en wonderlijk kind, dat graag bij volwassenen vertoeft. Hij wil goochelaar worden of mensenredder. Zijn lievelingsboek is Don Quichot. De jongen krijgt een moeder, de maagd Inés, die door Símon is aangewezen als de ‘natuurlijke’ moeder van het kind. Zij verwent hem en Símon moet zijn best doen in het leven van de jongen te blijven. De onaangepaste jongen heeft veel problemen op school en dreigt uiteindelijk naar een soort tuchtschool te worden gestuurd.

Samenleving

De samenleving die Símon en David aantreffen als immigranten is een bijzondere. Er wordt goed voor hen gezorgd, maar het leven is uiterst sober. Een leven van brood, bonen, water en af en toe wat wijn. Van immigranten wordt verwacht dat zij zich schoonwassen en hun oude leven achter zich laten. Geen verbintenissen met vroeger, met de oude wereld. De inwoners zijn doordrongen van ‘welwillendheid’, bescheidenheid, redelijkheid en behulpzaamheid. Begeerte, liefde en verlangens lijken afwezig te zijn. Havenarbeiders volgens gratis cursussen filosofie en discussiëren over vooruitgang en de rol van de geschiedenis. Men is tevreden met werk, inkomen en wil geen verandering. Een experiment – op initiatief van Símon – met een kraan in de haven leidt tot een ongeluk.

Passie

Het is niet eenvoudig deze roman van Coetzee te duiden. Het verhaal is vervreemdend en af en toe surrealistisch. Weliswaar gaat het in het boek nergens over Jezus of over het christendom, maar toch zijn er volop verwijzingen naar religie. Eén van de thema’s is die van het ontbreken van passie in de nieuwe wereld die de immigranten betreden. Voor Símon is dat onbegrijpelijk: ‘Als wij geen lusten hadden, geen verlangens, hoe zouden wij dan leven?’ vraagt hij. De bewoners van zijn nieuwe land lijken deze vraag niet te begrijpen of achter zich te hebben gelaten. Er is geen biefstuk. De vermouth heeft een alcoholpercentage van slechts 4%. Mannen en vrouwen beheersen hun lichamelijke verlangens. Símon vindt het nieuwe leven te ascetisch, ‘te gezapig, te arm aan ups en downs, aan drama, aan spanning’. Houdt Coetzee hiermee het christendom een spiegel voor? Of ons keurige, ingekaderde leven? Is deze nieuwe wereld de hel of het hiernamaals? De nieuwe wereld kent geen passie, geen hunkering, geen substantie.

Verlosser

Símon beklaagt zich bij een vriend over zijn ongenoegen met zijn bestaan: ‘Het leven dat ik heb is voor mij niet genoeg. Ik zou willen dat iemand, een of andere verlosser, uit de hemel neerdaalde en met een toverstokje zwaaide en zei: Zie, lees dit boek en al je vragen zullen beantwoord worden. Of: Zie, hier is een heel nieuw leven voor je.’ In het laatste hoofdstuk van de roman betovert de kleine jongen David zichzelf met magnesiumpoeder tot ‘onzichtbaarheid’, tot het verdwijnen van het aardse lichaam. Hij wil iedereen meenemen naar een nieuwe bestemming, om daar een nieuw leven te beginnen.

Coetzee’s roman ‘De kinderjaren van Jezus’ geeft geen antwoorden. Het verhaal fascineert en laat niet los. Het roept ongemakkelijke vragen op rond de aard van de ideale samenleving en de omgang met ieders eigen verlangens. Een rijke, gelaagde, filosofische roman.

9789059363885_160

Over het boek:

De kinderjaren van Jezus
J.M. Coetzee
Uitgeverij Cossee, 2013.

Afbeelding: Jean Jader via Compfight cc.

Wim-Jan Renkema
Wim-Jan Renkema (1968) is onderwijskundige en is werkzaam als rector van Bogerman, een christelijke school voor voortgezet onderwijs in Sneek, Wommels en Koudum. Hij is landelijk lid van de Remonstrantse Broederschap. Hij leest en schrijft graag. Zijn belangstelling gaat uit naar: onderwijs en opvoeding, theologie en filosofie, levenskunst, leiderschap en organisatieontwikkeling. @wimjanrenkema
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *