Recensie: De jacht op het sublieme

Het sublieme, dat is een woord met een lange geschiedenis en wordt gebruikt om ‘verheven’ ofwel een ervarin van het hogere aan te duiden. Een belangrijk woord dus, niet alleen in het domein van het religieuze, maar ook in de kunst. Dichter en classicus Piet Gerbrandy schreef er een boek over. Een recensie door Nicole des Bouvrie.

Gevoel voor schoonheid

Het moment dat we geluk, schoonheid of waarheid ervaren, misschien is dat wel wanneer we over het sublieme kunnen praten. Maar helaas ervaren we dat sublieme niet vaak, is de eenheid van onszelf en de wereld om ons heen vaak ver te zoeken. Vandaar dat we kunst opzoeken en misschien zelfs wel nodig hebben. Om een brug te slaan, of om het verdriet van de afstand tussen onszelf en het Andere draagbaar te maken. En telkens wanneer we denken die brug te hebben gevonden, blijkt de oever verplaatst.

Probleem van taal

Als dichter weet Gebrandy de vinger al heel snel op de pijnlijke plek te leggen: we willen wel dat verhevene ervaren, maar iets houdt ons tegen. De taal, de gewoonte, het alledaagse. En telkens als we het sublieme weten te raken, en in taal vatten, is er een nieuwe kloof ontstaan. “Kunstenaars zoeken daarom steeds nieuwe uitdrukkingsmogelijkheden, want zodra iets is uitgedrukt, gaat het onderdeel uitmaken van een nieuw systeem. dat verklaart de rusteloze én onvermijdelijke opeenvolging van avant gardes in de negentiende en twintigste eeuw.”

Bloemlezing

De weg die Gebrandy bewandelt, het volgen van een dichter of schrijver die hem beroert, het lezen en duiden, het in verwarring laten raken en hem weer inruilen voor een andere dichter of schrijver, maakt dit boek tot een prachtige bloemlezing. Een flink aantal hoofdstukken die onafhankelijk te lezen zijn, maar ook elkaar versterken en verdiepen, elk een ander aspect van die jacht, dat jachtige verlangen naar het sublieme proberend te vatten. Met telkens weer de vraag wat de rol van de dichter is. “Gaat het de dichter, de verliefde en de drinker niet om het verlangen de fundamentele eenzaamheid van het individu op te heffen, los te komen, al is het maar een uur, van de geworpenheid (om een woord van Heidegger te gebruiken) die ons diepste wezen uitmaakt?”

Rol van de dichter

Het is de dichter die handelt in woorden, in het verlangen te gaan waar hij nog niet ging, om onverdeeld mistroostig achter te blijven als hij weer van voor af aan aan een reis begint die hij net heeft afgerond.

Of, om te eindigen met een van de vele prachtige gedichten die het boek rijk is, zoals Nachoem Wijnberg schreef…

Winkel

Een winkel waar gehandeld wordt
    in wat verborgen blijft
en stil blijft – genoeg betekent stil?
    Vroeger keek ik uit naar klanten,

nu hoop ik vrijgekocht te worden
    van wie binnenkomt en zoekt naar
wat een te lage prijs heeft.
    Elke dag verlaag ik de prijzen,

maar het helpt niet:
    mijn winkel blijft leeg en stil.
Hoezo stil? Je praat en praat.
    Ik ben de verkoper.

Over het boek

De jacht op het sublieme
Piet Gerbrandy
Paperback, 288 p.
Uitgeverij De Bezige Bij, 2014.

Afbeelding: hughderr via Compfight cc.

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *