Recensie: De digitale afgrond

Hoe ouder hoe beter, dat is meestel wel mijn adagium als het om boeken gaat. Of liever: hoe ouder, des te opwindender. Dan gaat het meestal om boeken die honderden jaren oud zijn en die je eigenlijk niet eens meer mag aanraken.

Het lezen van dergelijke teksten kan natuurlijk ook digitaal, in die zin heeft internet rust gebracht. Ze blijven altijd bestaan. Zolang internet bestaat, en als je het boek van Andrew Keen leest, dan is in ieder geval zijn angst dat dat tot in de eeuwigheid zal voortduren. Want volgens hem brengt het geen rust en zijn boek is niet oud, het is gepubliceerd in 2012. Maar juist omdat het over internet gaat, is het anno 2016 wel een oud boek. Om te beginnen omdat hij tientallen sociale platforms en tools noemt, maar geen What’s app, Snapchat en Instagram. En dat zijn nu net de sociale netwerken die nu de dienst uitmaken. Wij denken niet in platforms of netwerken die niet meer bestaan. Over Facebook heeft hij het wel, en dan vooral over Mark Zuckerberg die de historische vergissing maakt te stellen dat de mens sociaal is, en dat wij één identiteit hebben.

Op filosofisch gebied is er veel interessants te vinden in dit boek waarin Keen eigenlijk als belangrijkste gedachte die van John Stuart Mill (1806-1873) ons onder de neus wrijft: “Wat ons als mensheid uniek maakt is ons vermogen om ons van de samenleving los te maken, om alleen te zijn en op eigen titel te denken en te handelen.” En dat is wat de sociale media ons ontnemen, om niet te zeggen onmogelijk maken.

Spiegeltjeskraaltjesbelofte

‘Het omgekeerde van een kerker’ – dat is waar wij ons, vrij naar Foucault, in bevinden, aldus Andrew Keen die al eerder overtuigende kritische boeken schreef over internet, de spiegeltjeskraaltjesbelofte ervan en het kwaad dat het de mensheid brengt. Aan de hand van een boeiende historische rondgang in ondermeer Oxford, alwaar een grootse Sillicon Valley bijeenkomst plaatshad, laat Keen ons zien hoeveel miljarden er worden verdiend aan de miljarden gegevens die wij gewoon gratis en voor niets aan een paar miljardenbedrijven van miljardairs geven opdat zij zich nog meer mogen verrijken en wij onze menselijkheid kwijtraken.

‘We zijn opgesloten in het digitale inspectiehuis’ en ‘persoonlijke zichtbaarheid is het nieuwe statussymbool’ met als belangrijkste definitie van wat gaande is: ‘voortsluipende tirannie van een groeiend transparant sociaal netwerk dat een bedreiging vormt voor de individuele vrijheid, het geluk en misschien zelfs de persoonlijkheid van de moderne mens.’

De hippiedroom uit de jaren zestig is verworden tot een technisch verbinden van mensen dat niet leidt tot vergeving en integriteit, maar juist tot werkloosheid, rechtszaken en openbare vernedering. 20% van de echtscheidingen schijnt nu al veroorzaakt te worden door communicatie via Facebook.

Geloof

We kunnen er ons allemaal wel wat bij voorstellen en degenen die al eens zo’n massale vernietiging van iemand op Twitter of Facebook heeft gezien, weet waar dit over kan gaan. Reputaties en huwelijken worden verwoest en mensen voelen zich niet meer veilig in hun eigen huis na makkelijk opgetikte bedreigingen van volslagen onbekenden. Je kunt je afvragen waar we meer onder lijden: onder de dreiging van de door Keen zo gevreesde afname van onze individualiteit via social media of de werkelijke fysieke dreiging van terrorisme en IS en de verslaggeving daarvan via ‘gewone’ media.

Een andere vraag die ons zou moeten bezighouden is wat die individualiteit nu zou moeten inhouden en betekenen. Geloof is een houvast in tijden van dreiging en fragmentatie. Misschien zijn juist die sociale media een wake-up call om uit ons individuele isolement, gekoppeld aan dat scherm, te verlossen en elkaar weer gewoon op te zoeken. Niets wijst er verder op dat dat niet gebeurt, integendeel.

Niettemin een boek om grondig te lezen, deze Digitale Afgrond van Andrew Keen. Het laat in ieder geval op shockerende wijze zien hoe een kleine groep mensen echt schathemelrijk wordt omdat een hele grote groep mensen kennelijk behoefte heeft aan een hele grote mate van gemak, in materieel zowel als sociaal opzicht. Niets menselijks is ons vreemd.

digitale-afgrond-andrew-keen-boek-cover-9789029086219Digitale afgrond. Hoe de huidige online sociale revolutie ons verdeelt, beperkt en stuurloos maakt.
Auteur: Andrew Keen
Uitgever: J.M. Meulenhoff, 2012
Nederlandstalig
288 pagina’s
ISBN 9789029086219
Prijs: € 19,99

 * Dit artikel bevat een gesponsorde link. Lees meer hierover in onze disclaimer.
Mirjam Windrich
Mirjam Windrich - Mindful Analysis biedt kortdurende online geestelijke hulpverlening aan voor relatieproblematiek en psychische klachten. Binnen een week resultaat (wordt deels vergoed door de zorgverzekeraar). drs. Mirjam Windrich is coach en psychosociaal therapeut. Haar praktijk bevindt zich in Amsterdam-Zuid. Neem voor een afspraak of meer informatie contact op via info@mirjam.nu. ® Mirjam Windrich
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *