Recensie: Boeddhisme voor denkers

Een jonge niet-boeddhistische filosoof en een boeddhistisch leraar en psycholoog beginnen een gesprek. En beseffen dat een inleiding in het boeddhisme dat in de categorie ‘filosofie’ past nog niet is geschreven. Dus schreven zij die inleiding, focussend op de dingen die de westerse en boeddhistische tradities van elkaar kunnen leren. Een recensie door Nicole des Bouvrie.

Levenskunst
Hedendaagse filosofie kenmerkt zich, als we het succes van pop-filosofen als Alain de Botton en Joep Dohmen mogen geloven, van een stroming binnen de ethiek die met ‘levenskunst’ wordt aangeduid. Hierbij gaat het om “het leren ontdekken van de grenzen van de red, het leren interpreteren van een complexe situatie, het leren omgaan met emoties, het leren zich te verhouden tot armoede, pijn en tot de dood.” (p.15)

De overeenkomsten met een boeddhistische houding zijn opvallend. Wellicht dat daarom ook het boeddhisme, net als de levenskunst, de laatste jaren een groei hebben doorgemaakt. Niet meer je bezighouden met grote vragen over de doelmatigheid van de wereld, maar terug naar de eigen ervaring en houding in het leven.

Denkers
Maar dit boekje is bedoeld voor denkers. Hoe is dat te zien? Het vooronderstelt geen kennis van de filosofie, want ook termen uit de Westerse filosofie worden eenvoudig uitgelegd. Waarschijnlijk doelt de titel dus niet op filosofen die zich interesseren in het boeddhisme. In plaats daarvan wordt het boeddhisme heel rationeel benaderd, niet vanuit een spiritueel gevoel van eenwording, maar vanuit rationele overdenkingen. Zo wordt er bekeken wat het Westen denkt over het begrip ‘ego’ en hoe ons begrip van identiteit zich heeft ontwikkelt, om daar vanuit een boeddhistische gedachtegang op in te haken om de boeddhistische opvattingen uit te leggen.

Leegte
Zo vragen de schrijvers zich ook af hoe een Westerse denker om kan gaan met begrippen als leegte en het niets, begrippen die toch al snel met het boeddhisme in verband worden gebracht. Hoe kunnen we absolute waarheden laten varen, zonder in een deprimerende staat van relativisme te verzanden? Wanneer het Westen de onvolledigheid van kennis aanvaart, mondt dat meestal uit op chaos en een verlies van houvast.

Voor een boeddhistisch denker werkt zulk scepticisme juist bevrijdend, volgens de schrijvers van dit boekje in ieder geval. “De onvolledigheid van concepten schept ruimte voor ervaringskennis.” (p.33) Maar, zou een Westerse denker tegenwerpen, zijn ervaringen ook niet enkel mogelijk als je weet wat je ziet, als je al een bepaalde voorstelling hebt van dingen, waardoor het mogelijk wordt om iets ook als dusdanig te ervaren? Maar blijkbaar is de paradox van Meno voor boeddhisten van geen groot belang. 

Boeddhisme voor Denkers
Han de Wit en Jeroen Hopster
Uitgeverij ten Have

Nicole des Bouvrie
(@Nobyeni, Nobyeni.nl) is afgestudeerd in de hedendaagse filosofie (PhD) en werkzaam als freelance filosofe, schrijfster en consultant. Ze leest veel, en is voornamelijk geïnteresseerd in waarheid en waarachtigheid, filosofie, kunst, en het leven.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *