Recensie: Aan de heidenen overgeleverd

‘Aan de heidenen overgeleverd’ is een bewerkte versie van Anbeeks inaugurele rede. Dit is de inaugurele rede van 16 oktober 2013 van Christa Anbeek als bijzonder hoogleraar voor het Remonstrants Seminarium aan de Faculteit der Godgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam.

Ervaringstheologie

In dit essay constateert ze dat veel kinderen niet meer weten wat Pasen of Pinksteren betekent, of wie Judas en Petrus waren. Dat is jammer, omdat religie een rijk levensperspectief kan bieden.

Geloof moet een keuzemogelijkheid blijven. Maar om die optie open te houden, moeten we theologische inzichten terugvertalen naar persoonlijke ervaringen van kwetsbaar leven.

Anbeek geeft in haar essay een eerste aanzet tot een vernieuwde ervaringstheologie. Daarmee licht ze ook haar theologische en filosofische visie achter haar boek ‘De berg van de ziel’ toe.

Verlies en overlevingskunst

Als het in de theologie gaat om kwetsbaar leven, zoomt zij in op de concrete ervaring van het verlies, de breuk en de afgrond of het lege land die daardoor zichtbaar worden.

Zo staat in ‘De berg van de ziel’ dat zij samen met Ada de Jong schreef, het verhaal van Ada centraal die in de zomer van 2008 haar man en drie kinderen bij een ongeluk in de Alpen verloor.

In Anbeeks eigen ‘Overlevingskunst’ vormen haar eigen ervaringen het uitgangspunt. Op jonge leeftijd verliest filosofe Christa Anbeek in korte tijd haar ouders en broer. Met haar vele vragen over de dood komt zij uit bij het boeddhisme. Als jaren later haar partner plotseling overlijdt, wordt haar leven opnieuw door elkaar geschud. Denken over de dood staat opnieuw op haar agenda, want de oude antwoorden voldoen niet meer. Inzoomen op het verlies komt er voor haar op neer bereid te zijn om de gevoelens die verlies met zich meebrengt onder ogen te zien: verdriet, wanhoop, scherpe lichamelijke pijn, vermoeidheid, uitputting, berusting, verzet, soms opluchting, en schuldgevoel. Dit onder ogen zien, zo zegt ze terecht, en voelen van kwetsbaarheid is moeilijk en niet plezierig, maar een stap die niet kan worden overgeslagen. “Het maakt zichtbaar dat wij veel dieper en fundamenteler met elkaar verbonden zijn dan wij normaal gesproken denken.”

Rudolf Otto

De waarde van dit boekje is dat een theologe het thema kwetsbaarheid bespreekbaar maakt.

Een thema waarvoor in de calvinistische theologie van stoere mannenbroeder doorgaans geen plaats was, maar waar waarvoor Rudolf Otto in zijn oeuvre veel plaats in ruimde. (zie recensie in deze rubriek). Ik heb ‘Aan de heidenen overgeleverd’ in een keer uitgelezen en het heeft me diep getroffen.

Afbeelding: esc.ape(d) via Compfight cc

Aat-Lambert de Kwant
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *