Reactie op recensie door auteur van ‘Achter Darwin’s Horizon’

Recentelijk publiceerde Zinweb een recensie van het boek ‘Achter Darwins Horizon’ door Jos van Oord. In deze recensie stelt hij een aantal vragen bij de aannames van het boek. De auteur van het boek reageerde in een mail aan de redactie van Zinweb, welke we hierbij graag met alle lezers delen. Wilt u ook reageren om de interessante standpunten omtrent de beleving van zingeving in de huidige tijd? Mail naar redactie@zinweb.nl.

Geachte heer Van Oord, beste Jos,

Dank voor de vriendelijke en welwillende bespreking van mijn boek “Achter Darwins horizon”. Bij het lezen heb je in mijn boek echter toch iets heel belangrijks gemist, waardoor je ten onrechte een grotere afstand tussen ons vermoedt dan er in werkelijkheid bestaat. Ergens aan het eind van je recensie schrijf je dat ik schijnbaar betekenisvol toeval zou afdoen als een ervaring die niet spoort met de echte realiteit: we laten ons daarbij foppen door een gril van het toeval. Maar mijn betoog is subtieler en ook spannender dan dat.

Gangbare betekenisloze opvattingen

Wat ik in werkelijkheid stel, is dat in onze gangbare werkelijkheidsopvatting het toeval niets anders dan betekenisloos kan zijn. Noodzakelijkerwijs leidt die gangbare opvatting dus tot de conclusie dat een schijnbaar betekenisvolle samenloop van omstandigheden geen echte betekenis reflecteert, maar ons voor de gek houdt. In mijn boek probeer ik juist daarom te onderzoeken welke aanvullende aannamen je over de werkelijkheid zou moeten doen, om zoiets als betekenisdragend toeval mogelijk te maken.

Ik kom uiteindelijk uit op twee noodzakelijke aannamen die in mijn boek uitvoerig worden beschreven. Als je als individu bereid bent om die aannamen te aanvaarden, dan kan een schijnbaar betekenisvol toeval wel degelijk daadwerkelijk betekenisvol zijn. Wat daar dan achter schuilt, met andere woorden wat er dan verantwoordelijk zou zijn voor het betekenisvolle toeval, daar kunnen we nooit een antwoord op krijgen. Maar dat zo’n antwoord werkelijk kan bestaan, volgt dan uit de veronderstelde realiteit van het betekenisvolle toeval.

Schijnbaar betekenisvol toeval

Het interessante is dat deze bespiegeling over schijnbaar betekenisvol toeval de kern raakt van de vraag of het bestaan überhaupt een diepere zin en betekenis kan hebben. Sinds Darwin weten we dat evolutie wordt voortgedreven door een zuiver toevallige verandering van het erfelijk materiaal (in samenspel met natuurlijke en seksuele selectie.) Hieruit volgt dat de menselijke soort en het menselijk individu volgens de gangbare opvatting moeten worden beschouwd als een betekenisloze gril van het toeval.

Tenzij je dus bereid bent om die aannamen te maken, die ik in mijn boek bespreek. Als je die voor je rekening durft te nemen, dan kan het toeval dat de evolutie heeft voortgedreven en uiteindelijk ons als individu heeft voortgebracht wel daadwerkelijk betekenisdragend geweest zijn. Met andere woorden: in dat geval kan er wel degelijk een diepere betekenis en bedoeling achter het leven schuilen.

Betekenisvol bestaan zonder specifieke religieuze invulling

Het interessante van mijn benadering is dat ik laat zien waar je als mens noodzakelijk in moet geloven om een diepere zin achter het bestaan mogelijk te maken. Voor de traditionele geloofssystemen geldt dat niet: je kunt het christelijk geloof laten vallen zonder daarmee de kijk op een diepere zin achter het bestaan te verliezen – je kunt bijvoorbeeld als alternatief het hindoeïstisch geloof omarmen, of iets nog veel exotischer.

Al die traditionele geloofssystemen hebben daarmee iets willekeurigs: je gelooft erin of niet, maar voor de vraag of het leven een diepere zin heeft is de keuze die je maakt niet van wezenlijk belang. Voor de in het boek voorgestelde religie voor atheïsten geldt dat echter wel: hier moet je echt minimaal in geloven om een diepere zin achter het bestaan te kunnen veronderstellen. Als je dit geloof niet wenst te omarmen, dan is er geen alternatief meer mogelijk – dan heeft het bestaan echt geen diepere zin.

Ik denk dus dat ik de diensten die jij organiseert als veel authentieker en waardevoller weet te waarderen dan je misschien wel dacht. De titel van je recensie zou op zijn minst met een vraagteken moeten worden afgesloten.

Met vriendelijke groet,

Nick Broers,
auteur van “Achter Darwins horizon”.

Zinweb Redactie
De redactie van Zinweb bestaat uit een team van bevlogen jonge journalisten. De redactie publiceert eigen artikelen of plaatst gastartikelen van experts. Raadpleeg de contactpagina voor een overzicht.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *