Preken is een vak

Amsterdam begon er mee, maar daar was het een manier om BN-ers iets te laten zeggen vanuit de Bijbel en vanuit hun persoonlijk geloof. Maar er zijn ook gewone gelovigen die op zondag op een kansel staan. Lekenpreken is een interessant concept, want wat is preken eigenlijk? Is het meer dan een lezing met de Bijbel en het geloof als inspiratie? Kan een preek ook buiten een kerk en is een lezing in een kerk automatisch een preek?

Preek van de Leek

In 2008 begon in Amsterdam een experiment. Vroeger waren predikanten en predikers de opiniemakers in het debat. Nu is die taak overgenomen door columnisten en cabaretiers. Het is dus eigenlijk logisch dat die twee weer gecombineerd worden. Neem opniniemakers en muzikanten en geef ze de opdracht op iets te doen met hun persoonlijke geloof. Dat experiment is geslaagd. Vijf jaar lang waren er lekenprekers die de Bijbel op hun eigen manier aanboden aan de luisteraars. De Amsterdamse Singelkerk zat voller dan ooit. Nu gebeurt het overal in Nederland. En niet alleen met bekende mensen.

Kritiek

Er zijn predikanten en hele kerkgenootschappen die moeite hebben met het idee van een lekenpreker. Het feit dat de Doopsgezinde Singelkerk het podium is van de lekenprekers is omdat andere kerken geen lekenprekers toestaan op hun kansels. Ook zijn er predikanten die stellen dat een preek iets anders is dan een lezing. Zelfs al is die lezing gestoelt op geloof en vindt deze plaats in een kerk. Dit is overigens kritiek op de vorm en niet op de inhoud. Het gaat namelijk niet om het verhaal van de leek. Het gaat erom dat de leek geen predikant is en geen theologie gestudeerd heeft. Toch is het niet perse zo dat iedere lezing vanuit geloof in een kerk een preek is, daar hebben de criticasters een punt. Maar het wil niet zeggen dat het nodig is om theologie gestudeerd te hebben om een goede preek te houden. Dit bewijzen veel lekenprekers. Zowel BN-ers als ON-ers. Maar wat is een preek?

Lekenpreker

Een preek is de uitleg van de Bijbel door iemand die daar voor geleerd heeft. Dat is ook de reden dat het woord leek ervoor moet op het moment dat er iemand anders op de kansel staat dan diegene die er voor doorgeleerd heeft. Nu is dat tegelijkertijd heel tegenstrijdig. Het criterium is tegenwoordig allang niet meer of iemand ervoor geleerd heeft. Predikant is geen beschermd beroep meer. Iemand die aangenomen wordt als predikant is gelijk geen leek meer. Dat betekent automatisch dat zelfs iemand die theologie gestudeerd heeft, maar niet in dienst is als predikant een lekenpreker is. Verwarrend, maar tegelijk duidelijk. Lekenpreken heeft niets te maken met verstand van zaken of het feit dat het een vak is. Het heeft te maken met het feit dat iemand preekt die dat normaal niet doet.

Bijbaan

In de UK van deze maand staat een interview met Jantine Huisman (24). Ze is pedagoog en bijna afgestudeerd als godsdienstwetenschapper en verdient haar geld met lekenpreken. Ze doet dat in ieder geval twee keer per maand door het hele land. Het begon bij een jongerencursus lekenpreken in Amsterdam. Een aantal weekenden waarin de basis van een dienst werd uitgelegd. Punten als: ‘Hoe lees je een bijbeltekst’ en ‘hoe zit een liturgie in elkaar’ kwamen aan de orde. Maar iemand die èn godsdienstwetenschappen studeert èn bijna elke week preekt is toch geen lekenpreker? Die definitie klopt alleen als je uitgaat van de lekenpreker die niet in vaste dienst is en zichzelf geen dominee noemt. Toch lijkt het concept op basis van bezoekersaantallen een goed idee. De kerken zitten voller dan normaal. Een aansprekend verhaal en een frisse blik is wat mensen aanspreekt. Dat bewijzen Jantine en haar collegae elke keer weer. Verandering van spijs doet eten. Ook heel Bijbels.

Vak

Preken is absoluut een vak. Het vergt wat studie om een dienst te voorzien van een goed doordachte opbouw. Maar net als ieder vak is het absoluut te leren. En dat is bovenal vorm. Inhoud kun je minder leren, dat is ook een talent. Zo zijn er vast predikanten die de beste theologen zijn, maar geen mens echt kunnen boeien in een dienst. Er zijn ook zeker leken die – misschien vanuit een andere achtergrond – alleen doordat het even anders is dan anders, mensen kunnen binden. En uiteindelijk is dat toch het belangrijkste. Dat je mensen kunt verbinden aan het verhaal van Jezus en hun geloof in God kunt voeden.

Lees het interview met Jantine Huisman in de Universiteits Krant hier

Lees de blog van predikant Bert Altena over lekenpreken hier

Lees de preken van de BN-ers bij de Preek van de Leek Amsterdam hier

Photo Credit: Tjeerd Wiersma via Ukrant

Kalle Brüsewitz
Kalle Brüsewitz (soulchecker.nl) is afgestudeerd in de theaterwetenschappen en kunsteducatie en is werkzaam als freelancer op het gebied van journalistiek en kunsteducatie. Hij noemt zich SoulChecker en zoekt naar dat waar mensen zich geraakt door voelen; in kunst, politiek en religie. Ook werkt hij als coördinator in een Aanloopcentrum voor iedereen die behoefte heeft aan koffie en een praatje.
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *