Over geluk gesproken

We kunnen een lange lijst samenstellen van allerhande mensen, van filosofen tot psychologen en andere gogen, die geloven dat gelukkig zijn het belangrijkste is. Betekent dit ook dat streven naar geluk het belangrijkste levensdoel is? Zo niet, wat dan wel? 

Het handhaven van de status quo? Is dat aan te bevelen wanneer de status quo neerkomt op een kabbelend bestaan? Met het laatste zijn veel mensen tevreden. In ieder geval hoor je dezulken weinig mopperen, maar je hoort ze ook zelden juichen. Ze zijn tevreden. En wat is er mooier dan een tevreden mens?

Terwijl ik dit schrijf luister ik naar Jessye Norman. Zij zingt de Vier Letzte Lieder van Richard Strauss. Haar stem is ervoor geschapen; klimt schijnbaar moeiteloos naar de hoogste top en uit het diepste dal. Soms is het weemoed, dan weer hartzeer dat de toon zet. Met als wonderbaarlijke luisterervaring, dat beide mij een haast ondraaglijk geluksmoment bezorgen. Maar al is het nog zo kortstondig, ik zou het niet willen ruilen voor een leven dat tot in lengte van dagen drijft op tevredenheid.

Vanzelfsprekend is het belangrijk gelukkig te zijn. Maar hoe lang duurt geluk? Een maand? Tien jaar? Dan komt er narigheid. Neem de man, wiens leven niets te wensen overliet. Tot hij in één keer zijn geliefde, zijn huis en goede baan verliest. Met als gevolg dat hij zichzelf verwaarloost en compleet vervuilt. Hij eet alleen nog bruine bonen, direct uit blik. Aan het stuur van zijn fiets een plastic tas met daarin een fles jenever. Als vaste gast in zijn stamcafé gaat hij nooit weg voor sluitingstijd. ’s Nachts slaapt hij in een doos. Overdag klust hij zijn kostje bij elkaar en staat van twee tot vier bij Albert Heijn met de daklozenkrant. Een oude man van amper veertig .

Waarom zou handhaving van de status quo, mits redelijk leefbaar, geen levensdoel kunnen zijn? Omdat de status quo én geluk beide sterk de indruk wekken een beperkte houdbaarheidsdatum hebben. Zou dat inderdaad het geval zijn, moeten we dan leven in het besef dat we op elk moment van de dag door het noodlot getroffen kunnen worden? Als we daarvoor passen, wat rest ons dan? Berusten in alles wat ons overkomt? Wie kan dat? Wie is zo wijs? Trouwens, wat is wijsheid? Vragen stellen tot er antwoord komt.

Is er nergens geluk te vinden dat goed blijft? Het ligt voor het grijpen! Op voorwaarde dat we niet vasthouden aan een standpunt dat kant noch wal raakt en – niet gehinderd door kennis van zaken – denken: zo is het en niet anders, punt uit. Wie zo denkt, heeft ergens heel erg last van.

Waar gaat het om tijdens onze reis door dit tranendal? Om bewustwording, met andere woorden: om vergroting van inzicht. Het bewustwordingsproces kenmerkt zich door expansie. Eenmaal ontketend  kan niets het meer doen slinken.

Geluk, schuld en boete maken deel uit van bewustwording. Intens is het geluk bij ieder nieuw verworven inzicht dat ons niet meer verlaat; pijnlijk het schuldbesef, als straf wegens fout gedrag en het lachen ons vergaat. Nochtans is dat straffende element een blessing in disguise doordat het ons aanzet tot zelfcorrectie. 

Bewustwording is een geestverruimend proces, dat niet alleen leidt tot meer inzicht in onze eigen persoon, maar tegelijkertijd tot meer begrip voor de medemens. Carl Gustav Jung formuleerde het zo: “Hoe meer ik begrijp hoe meer ik liefheb.” Over geluk gesproken…

Helen Knopper
0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *