De oudste paniekaanval in recorded history

Onlangs heb ik de Bhagavad Gita weer herlezen. En nu ontdekte ik dat het uitgangspunt eigenlijk is: de paniekaanval van Arjuna, want zo kun je die passage echt wel noemen. Een beschouwing van Vincent Duindam.

Het zweet breekt hem uit, zijn haren gaan overeind staan, zijn boog valt uit zijn handen, hij trilt. En hij heeft het gevoel dat hij niets meer kan doen. Dan komen de adviezen van Krishna, zijn wagenmenner. En die laat hem heel rustig zien hoe hij de draad weer kan oppakken. Arjuna moet een gevecht aangaan. Soms wordt geprobeerd deze strijd gevecht historisch te situeren: de veldslag bij Kurukshetra zo’n vijfduizend jaar terug. Soms ook wordt dit gelezen als de confrontatie met het leven, met onszelf, die we allemaal moeten aangaan. Gandhi las de Gita op deze manier.

Belangeloosheid

Wanneer je de Gita leest, kun je niet anders dan constateren dat Gandhi gelijk had. Je leert hoe je moet mediteren, je leert hoe je in contact kunt komen met je diepste bron. Eén van de wegen hiertoe is belangeloosheid. De Gita kan je dus leren om met angst om te gaan.

Bijna alle mensen hebben angsten. Om er een paar te noemen: als je erg hecht aan je bezittingen of geld, dan zit daarachter een angst voor verlies, dingen kwijtraken. Wanneer je je imago heel belangrijk vindt, of als je erg met status of prestige bezig bent, ben je dus nogal bezorgd over wat anderen van je vinden. Wanneer macht belangrijk is en je belandt in machtsstrijd of machtsconflicten, is je angst dat anderen sterker zijn, jou eronder houden.

Wehkamp-catalogus

Easwaran vat het zo samen: alle wensen die alleen maar op onszelf gericht zijn, gaan altijd hand in hand met de angst dat we niet onze zin krijgen. In de Gita lees je dat de enige echte bron van zekerheid niet buiten ons ligt, maar diep in onszelf.

Je zou een Wehkamp-catalogus van alle angsten samen kunnen stellen, maar ze vloeien allemaal voort uit één droevig misverstand: we menen dat we uiteindelijk alleen ‘fysieke’ individuen zijn, afgescheiden van anderen. De Gita is een oefenboek in eenheid, verbondenheid. Wakker worden uit dat gevoel van afgezonderd zijn (separateness). Naarmate we ons meer verbonden voelen, stappen we langzaam maar zeker uit een angstige wereld in een liefdevolle wereld.

Vincent Duindam
Vincent Duindam is psycholoog. Zijn onderzoek naar ‘zorgende vaders’ werd erg bekend. Op dit moment verbindt hij inzichten uit zowel de positieve psychologie als de grote spirituele tradities met de thema’s ouderschap, onderwijs en relaties.
1 antwoord

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *